Bijzonder

Citroën en sabotage

By  | 

Dit jaar is er, 75 jaar na de Duitse capitulatie, veel aandacht voor WOII. En in die tijd komen er heel veel verhalen en anekdotes in beeld. De listige sabotage van Citroën is daar een mooi voorbeeld van.

Sabotage: de oorsprong

Het woord sabotage is geboren tijdens de grote Luikse stakingen van 1886 in het Waalse industriebekken. Men ontdekte tijdens de industriële revolutie de aanpak om bij noodgevallen tijdens het weven van stof, een klomp (schoen) in de machine te slaan om het proces onmiddellijk tot stilstand te brengen.

Sabotage werkt

Maar bij stakingen werd het oneigenlijk gebruik van schoeisel pas later echt structureel ingezet. De arbeiders vernielden met hun klompen (Frans: sabot) de broze gietijzeren productiemachines. Arbeiders in de zware industrie droegen zeer zwaar uitgevoerde klompen, omdat ze toen ook een veiligheidsfunctie hadden, als voorloper van veiligheidsschoenen. Krachtoverbrenging was destijds vooral door tandwielen. Dus de zaak stilleggen gebeurde eenvoudig door er een klomp tussen te gooien.

De sabotage bij Citroën was even simpel en effectief

De Franse industrie werd na de bezetting ingezet voor de Duitse oorlogsinspanningen. Pierre Jules Boulanger, de baas bij Citroën bedacht dat het weinig nut zou hebben de kont tegen de krib te gooien. Dat soort acties werd door de Duitsers submodaal gewaardeerd. Maar de echte motivatie om voertuigen voor de gehate Nazi’s te bouwen ontbrak hem ten enen male. Hij zou de trucks bouwen die de Nazi’s vroegen. Maar hij had een plan.

Simpel, maar effectief

In John Reynold’s boek ‘Citroën 2CV’ wordt Boulangers plan beschreven. Ten eerste instrueerde hij zijn mensen niet te proberen productierecords te breken. Maar het briljante van Boulangers aanpak, dat lag in een heerlijk subtiel detail: hij liet de markeringen voor het laagste oliepeil op de peilstokken net wat lager dan gewenst zetten. De blokken draaiden daarom structureel met te weinig olie. En gingen kapot. En dat terwijl de Duitse chauffeurs en monteurs er uiterst ‘gründlich’ voor zorgden dat het oliepeil nooit onder het laagste streepje op de peilstok kwam.

 

Dat gebeurde ook bij de vrachtwagens van het type zoals we gisteravond in een Indiana Jones film konden zien. Alleen kwam de Citroën in dat heerlijk kolderstuk aan zijn eind omdat het door een tank beschoten werd.

Natuurlijk gingen de motorblokken pas na een poosje, en onder belasting – dus als ze echt moesten werken – stuk. De dogmatisch denkende Duitse techneuten kwamen niet op het idee dat er waanzinnigen zouden zijn die zoiets Goddeloos zouden kunnen doen als oliepeilstokken van verkeerde markeringen voorzien. Dus de extra controle bij de productie leverde niets op.

Met veel geweld of met slimheid

De Franse verzetsbeweging heeft tijdens de nadagen van WOII veel schade weten te veroorzaken door communicatienetwerken en spoorwegen op te blazen. Door de beschadiging of vernietiging van deze vitale middelen konden de Duitsers onvoldoende weerstand bieden tegen de geallieerden. Hierdoor kregen de geallieerde troepen tijd genoeg om in Normandië een stevige basis te creëren. Maar zoveel subtiele slimheid als bij de actie van Citroën? Dat was helemaal top!

Intussen is de oorlog al 75 jaar voorbij en bestaat Citroën 100 jaar. En dat zijn allebei dingen die gevierd mogen worden.

Nog een tip voor olie liefhebbers: Zoek online eens op ‘710’er deckel ‘

 

 

suggestiebanner


Ook leuk om te lezen…


Nu in de winkel

Het decembernummer van Auto Motor Klassiek, met deze maand de restauratie door een vader en zoon van een felgele Simca 1100 Ti, die ook de omslag siert. De Ford Escort van Andreas van Zoelen, die de auto van zijn vader koestert. En die het ook nog eens tot televisiester heeft geschopt. 

En verder:

de reïncarnatie van een Porsche 914-6, reizen met en restaureren van een Mazda MX-5, rijden met diverse DAF’s, een Honda CB500 in jaren zeventig joggingpak, een Motobi 175 Catria Lusso en bijna dertig pagina’s korte berichten, verslagen, praktische tips, columns en korte typebeschrijvingen. Bovendien natuurlijk ook meer dan veertig pagina’s met klassiekers te koop, die soms online niet verder aangeboden worden. Abonneer nu en bespaar bijna 40% per maand.
En ook nog:
Wings & Wheels
Opel Blitz treffen
Goodwood Revival Meeting
ClassicsNL Leeuwarden

Dolf Peeters

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

6 Comments

  1. Henk

    6 augustus, 2019 at 23:39

    Mooi verhaal, maar hetzelfde verhaal doet over Renault de ronde; die moest immers ook vrachtauto’s voor de Nazi’s bouwen (de AH-serie, jawel) en ook daar zaten de streepjes te laag op de peilstokken. Ach wellicht kwam het zowel bij Citroën als Renault voor.

  2. MarkS90

    31 juli, 2019 at 21:00

    En dat terwijl André Citroen een Nederlander was die vorige eeuw naar Frankrijk is vertrokken …

    • T.J.Koelmans

      1 augustus, 2019 at 00:09

      Onwaar.André’s vader, diamanthandelaar Levi Citroen,
      emigreerde van Amsterdam naar Parijs in 1875.

      • MarkS90

        4 augustus, 2019 at 17:16

        Ik heb mij blijkbaar een halve eeuw vergist … André woonde er dus al dankzij zijn geïmmigreerde ouders. Overigens heette zijn vader Levie.

  3. Rjab

    31 juli, 2019 at 18:45

    Misschien dat daarom het Franse woord voor olie “huile” is😜

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *