in

Zastava en Yugo. Ondergewaardeerd en hartveroverend

ER Classics Desktop 2022

Ooit woedde achter Het IJzeren Gordijn een inhaalslag. Die werd in het voormalige Joegoslavië, in het deel dat nu Servië heet gevoerd door ‘westerse’ auto’s in licentie te bouwen. Door Fiats in licentie te bouwen. En dat gebeurde allemaal bij Zastava.

Een oud, gerenommeerd merk

Zastava begon als kanonnengieterij in 1853. Vanaf 1930 werden er Ford trucks voor het leger geassembleerd. In 1955 begon Zastava met de licentiebouw van Fiats. Na de Tweede Wereldoorlog werd de fabriek omgedoopt tot Zavodi Crvena Zastava (Rode Vlag-fabrieken). In een referendum op 26 augustus 1953 sprak 96% van de werknemers van de toenmalige Zavodi Crvena Zastava hun wens uit om personenauto’s te produceren. Zo werd er afscheid genomen van het tijdperk van de in licentie gemaakte Willys Jeeps


Samen met Fiat

Fiat 1400 was de eerste geassembleerde Fiat van Zastava, maar de in licentie gebouwde versie van Fiat 600 werd ‘het gezicht’ van het merk. Van 18 oktober 1955 tot 18 november 1985 werden bijna een miljoen Zastava 750’s geproduceerd in een tijdsbestek van 30 jaar. En veel van de overlevenden worden nu in vele stadia van professionaliteit omgetoverd tot Abarths. Let daar even op bij aankoop van uw volgende Abarth.

Met de tijd mee

Halverwege de jaren zeventig besloot het management van Zastava om een nieuw model te ontwikkelen. Oorspronkelijk zou hij Zastava 102 gaan heten, maar de naam werd in 1981 geschrapt en de auto werd uitgebracht als Yugo 45. Hij werd vormgegeven door Zastava met wat hulp van Fiat-ingenieurs. Het was een verkorte Fiat 128 en volgde de stijl van de Fiat 127 en Autobianchi A112 maar met een wat vierkante uitstraling. Er werden verschillende varianten gemaakt, met motoren van 903 cc, 1116 cc en 1301 cc.

What is in a name?

Die Yugo is op de markt gebracht als de Zastava Koral, en Yugo Koral, en was een subcompacte hatchback uit de tijd dat de voornaamste transportmiddelen in het toenmalige Joegoslavië slechts 1 pk hadden. Voor de lokale markt was de Yugo een droomauto. Maar de bestuurders droomden ook. Die hoopten met de buitenlandse export harde valuta te scoren…

Geen echt succes

De Yugo heeft veel kritiek gekregen op het ontwerp en de betrouwbaarheid; de historicus Jason Vuic noemde het “de slechtste auto in de geschiedenis”. Net als met veel andere stigma’s viel het in praktijk allemaal best mee. Of viel ermee te leven. Het was ook zeker een gevalletje van ‘Oostblok bashing’. Want wat ‘van de vijand’ kwam, dat kon toch niet goed zijn? Maar op dat moment paste de Yugo niet echt meer door de intussen aan betere bouwkwaliteit en meer luxe gewende westerlingen.

Het post-Joegoslavische tijdperk was moeilijk voor Zastava, net als de meeste andere grote bedrijven in Servië. Die leden onder hyperinflatie, internationale sancties en economisch wanbeheer. Als gevolg hiervan stopte de productie bijna en heeft het bedrijf lange tijd geen nieuwe modellen geïntroduceerd.

Intussen zijn Zastava’s en Yugo’s onweerlegbaar klassiekers

En ze hebben een vriendenkring gevonden die bij ze past. Het zijn lieve auto’s voor vriendelijke mensen die niet behept zijn met een bovenmodale hang naar status of perfectie. Ze zijn 100% nostalgisch, technisch overzichtelijk en in het huidige verkeersbeeld inzetbaar als ultieme onthaasters. En omdat niet alle klassiekerliefhebbers zo’n groot denkraam hebben blijft het genieten van Zastava’s of Yugo’s voorbehouden aan een tamelijk select publiek. Dat heeft tevens als pluspunt dat je voor een nette Zastava of Yugo nog niet over bedragen met vijf cijfers hoeft te praten.

En de foto’s bij dit verhaaltje komen via de Zastava Yugo club. Waarvoor dank.

Zijn ze niet hartveroverend?

En het oudere broertje dat uit de pot met wonderpillen heeft gesnoept

8 Reacties

Geef een reactie
  1. Dat de Yugo’s in de USA een slecht imago hadden kwam ook door de eigenaars zelf. Vaak was gebrek aan goed onderhoud de oorzaak van de problemen. Als er geen kleppen worden gesteld of distributie wordt vervangen en regelmatig de olie niet wordt ververst dan voorspelt dat niet veel goeds. Ook was voor dealers Yugo een merk voor ‘erbij’. Het had geen prioriteit.

  2. Hebben thuis een gele Zastava Yugo 55L nieuw gekocht gehad in 1985, hebben er tot 1996 mee gereden, en buiten enkele platte banden eigenlijk nooit problemen mee gehad. Was een leuke auto om mee te leren rijden en als je daar vlot mee kan rijden, kan je ongeveer met elke auto rijden. Plankgas zonder eigenlijk iets van overtredingen te maken, alleen in stadsverkeer was de 22L tank een beetje krap met een gemiddelde van 10L/100km. Versnellingsbakverhoudingen waren wat langer gekozen om zogezegd zuiniger te zijn, maar om vooruit te komen moest je net iets langer aan het gas hangen van de temperamentvolle Italiaanse motor wat dan weer net het omgekeerde effect had, maar wel eens zo leuk

    • Zo rond 1980 met het gezin op vakantie naar voormalig Yoegoslavië gegaan. En daar besloten mijn zus en ik om over een afstand van ca. 200 km naar Sarajevo te liften. Onze ouders (met caravan) zouden we daar dan wel ergens treffen. Het was erg moeilijk aan een lift te geraken maar na een rit met een eerste model Ford Escort en nadien met een Trabant van een dierenarts {die ons uitnodigde om bij hem te overnachten) zijn we de volgende dag meegereden met een Zastava 750. Dat werd een hevige rit over berg en dal met een wilde jongedame (type moordgriet) achter het stuur die constant volle gas reed, dat motortje heel de tijd tot aan de rode zone (en erover) van de toerenteller joeg, knallend schakelde, gierende banden door haarspeldbochten en intussen bleef de bestuurster het maar enthousiast uitleggen…
      Tot ze plots langs de kant van de weg stopte. Een hoop damp ontsnapte vanonder (de met een ijzeren staaf open gehouden) motorkap, ze nam een lege fles en ving water op uit een bergbeekje, vulde de radiator na een sigaretje… alle drie dat race-machientje in en volle petrol richting Sarajevo. Mijn tante reed jaren daarvoor toch enigszins anders met haar Fiatje 600. En onze Zastava-bestuurster blijft in mijn herinnering gebrand als : “wat een griet…. wat een griet !!”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

The maximum upload file size: 8 MB. You can upload: image. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop files here

Nu in de winkel

Bekijk de 40 pagina's tellende preview via deze link of een klik op de omslag.

Het meinummer, met daarin:

  • Chevrolet Corvair Monza Sport-Sedan
  • Fiat 238
  • Honda TL250
  • Renault Mégane Coupé
  • Revisie van hydraulisch bedienbare remklauwen – Deel 1
  • Volkswagen 411
  • Volvo Duett restauratie.
omslag amk 5 2022 300

Het perfecte leesvoer voor een avondje of meer ongestoord weg te dromen. Hij ligt nu in de winkels. Een abonnement is natuurlijk beter, want dan mist u geen nummer meer en u bent nog eens € 27 goedkoper uit ook. Niet verkeerd in deze dure tijden.

Een goeie bak – column

BMW 633 CSI Coupé uit 1979

BMW 633 CSI Coupé (1979). ”Freude am fahren”