in

Rolfs Reizen: De DDR

ER Classics Desktop 2022

Heel lang geleden, in 1971, zijn wij met z’n vieren op de brommer naar de DDR, Hongarije en Joegoslavië gereden. Het doel was de Italiaanse kust, om daar naar meisjes te kijken. Dat is niet gelukt, want we raakten krap bij kas en één van ons kreeg heimwee. Op onze reis, voorbij het best wel enge IJzeren Gordijn, zagen wij heel veel motoren, hetgeen wij erg interessant vonden. Het was heel grappig om in het glooiende landschap eerst een helm te zien verschijnen en dan een MZ, een Pannonia en veel Jawa’s.

Tekst en foto’s: Rolf Wassens


Op onze fietstocht langs de Elbe afgelopen zomer, zag ik weinig motorrijders. Dat neemt niet weg dat onze tocht op de Harley Trapsons ineens een stuk leuker werd, toen ik in Mühlberg (omgeving Lutherstadt Wittenberg) in het voorbijfietsen een heel leuk motorfietswinkeltje zag. Daar in Zweiradhaus Beger heb ik mijn ogen uitgekeken! Tussen brommers en fietsen staan de mooiste motoren uit de DDR-tijd. Een AWO-Simson 425 bij voorbeeld. Later zag ik, in Bad Schandau bij de Tsjechische grens er nog eentje rondrijden met een bak ernaast.

AWO, Sowjetische Aktiengesellschaft Awtowelo.

De Russen hadden in deze groep een aantal onteigende Duitse motorfabrieken samengevoegd. De 425 (4 slag 250 cc) lijkt heel veel op de BMW R 25, die in hetzelfde jaar (1950) op de markt kwam. Er is echter bijna geen onderdeel gelijk of uitwisselbaar, en het motorblok zelf ziet er ook heel anders uit. In 1955 verscheen een iets sterker model, de AWO 425 Sport. Meer dan 15 pk werd het niet. De fabriek veranderde in 1957 van naam in VEB (Volks Eigenes Betrieb) Simson, Suhl. Dat was eigenlijk de oude naam, want de Simson fabriek bestond al voor de oorlog. Zodoende ging ook de AWO 425 Simson 425 heten. Er zijn zelfs enkele 350 cc ééncilinder motoren gemaakt.

Er wordt gerestaureerd

Zweiradhaus Beger restaureert ze, net als de Tsjechische Jawa’s 250 en 350 en zelfs de roemruchte 500 OHC, die met dat prachtige blok met de koningsas. Beger vertelde: “Bij één van mijn klanten loopt er nog eentje. Onderdelen worden echter een probleem. Je moet alles wat nog bruikbaar is in stand houden en de rest zelf maken.” Eigenlijk moest hij een klant helpen, die met haar fiets een lekke band had, maar mijn interesse voor zijn motoren maakte dat zij nogal lang moest wachten. Vooral toen ik vertelde dat ik zelf ook een MZ had.
Toen ik iets zei over Russen die niet wilden dat Simson nog langer viertakt motorfietsen maakten, zei Beger: “Ja en dan moet je kijken wat ze zelf maakten. Die Urals en Dneprs waren altijd stuk, Russische Rommel. DDR motoren als EMW, Simson en MZ waren veel beter. Maar de Russen bepaalden wat er geproduceerd werd. Zo werd ook ineens in 1966 de import van Jawa motoren boven de 50 cc stopgezet/“

EMW, de rood-witte BMW

Bij Beger staat ook een EMW. Gebouwd bij Fahrzeugwerke Eisenach in Thüringen, een bedrijf dat al in 1886 bestond en waar onder andere de ‘Wartburg’ werd gebouwd. BMW kocht de fabriek in 1928. Er werd ook in licentie een zescilinder Austin Seven gebouwd en in de oorlog de inmiddels onbetaalbare R 75 voor de Wehrmacht. Om veiligheidsredenen bracht BMW de productie van de R 35 naar Thüringen. Dat hielp niet echt, omdat ook Eisenach is platgegooid. De Amerikanen veroverden dit deel van Duitsland, maar er was overeengekomen dat Rusland het zou bezetten. Meestal sloopten de Russen de fabrieken die ze aantroffen en namen zoveel mogelijk mee naar huis, maar de fabriek in Eisenach lieten ze met rust en men mocht zelfs al snel weer motorfietsen bouwen: de BMW R 35.

BMW’s veto

Vrij logisch dat BMW in München dat niet accepteerde. De naamsverandering in EMW voorkwam een boel gezeur rond patenten. Het blauw in de blauw-witte propeller werd communistisch rood. De EMW’s voldeden goed, maar op last van de Russen werd de productie in 1956 stopgezet, ten gunste van de Wartburg. Ondertussen waren de Russen zelf ook bezig BMW na te bouwen. Vermoedelijk werden de kwalitatief betere EMW’s als lastige concurrenten gezien. De R 75 hadden ze immers ook gebouwd. Je ziet steeds een merkwaardige wisselvalligheid rond de Russische besluiten als het gaat om motorfabrikanten in de DDR.

HMW 98cc De ‘Metall- und Fahrradwerk Hainsberg’ verkocht de eerste ‘motor, lijkend op een Mofa’ van 1950-1953. Al voor de oorlog produceerden ze het merk ‘National’. Fichtel & Sachs, ook in de Awtowelo-groep opgenomen, had veel moeite de 98cc motoren te leveren.

Nederlanders niet welkom

Beger wil trouwens niet gebeld worden door Nederlanders die onderdelen willen; hij heeft ze zelf nodig. “Men moet zelf repareren en onderdelen namaken.” Bovendien hebben wij Nederlanders Europabreed de reputatie dat we geen normale prijzen willen betalen.

In Dresden is aan de Neumarkt bij de Frauenkirche het ‘Verkehrsmuseum’. Erg interessant, net de binnenstad zelf. In de oorlog dachten de burgers van Dresden dat er een soort gentlemen’s agreement was tussen de geallieerden en de Duitse leiding, waardoor de cultuurstad Dresden gespaard zou worden. Dat liep anders – niet zo gek, want er was ook industrie -, de stad is platgegooid. Voor en na de Wende is voor miljarden uitgegeven om de stad ongeveer het aanzien van vroeger te geven. In Magdeburg – ook platgegooid – heeft men gekozen voor moderne bouwkunst naast enkele gerestaureerde monumenten; in Dresden waan je je in de 18de eeuw. Met moderne materialen zijn de gebouwen in de Altstadt in 18de eeuwse stijl opgetrokken.
Het ‘Verkehrsmuseum’ is echt de moeite van een bezoek waard, er staan deels unieke oude voertuigen, met veel duidelijke uitleg over techniek en historie.

Bronnen: Beger Mühlberg, Verkehrsmuseum Dresden, Typenkompass DDR-Motorräder

6 Reacties

Geef een reactie
  1. Olav, je bent ongetwijfeld een rondwandelende encyclopedie op motorvoertuig gebied, maar dat immer betweterig-drammerige taaltje van je begint me heel geleidelijk de keel uit te hangen.

  2. Leuk stuk met interessante reacties. Met alle weetjes bij elkaar krijg je toch een nuttig stuk. En erop schieten is bedoeld als opbouwende kritiek. Twee puntjes mijnerzijds: het vermelde merk HMW is niet afkomstig uit het Oostblok maar uit Oostenrijk, Halleiner Motorrad Werke. Werden ook voor enkele Nederlandse bromfietsen gebruikt. En VEB is Volks EigeneR Betrieb, maar dat zal gewoon een tikfouten zijn.

  3. Hier moeten toch wel even wat zaken worden rechtgezet.

    Is een Dnepr Russische rommel? Het is, of liever gezegd was, een motor uit de Oekraïne. Dus niet Russisch. De Ural daarentegen, is Russisch, bestaat nog steeds en verkoopt nog goed.

    Wilden de Russen, waarschijnlijk wordt bedoeld de USSR, na 1966 geen viertakten meer invoeren boven 60cc? Hoe komt het dan dat Jawa uit Tsjechosolowakije tientallen jaren contractueel 100.000 tweetakt tweecilinders leverde in ruil voor olie?

    Sloopten de Russen alle fabrieken behalve wat ze lieten staan? Ja, dat was zo afgesproken op de Conferentie van Jalta. De USSR was namelijk zelf voor een derde deel gesloopt door de Duitsers, weten jullie nog? De fabrieken die naar de USSR gingen waren bedoeld als herstelbetaling voor wat Duitsland in het Oosten had aangericht. Het was volkomen legaal en ook volkomen legitiem.

    • ‘De Russen’ werd doorgaans gebruikt voor de hele Sovjet Republiek. En met een bericht van zo’n 500 woorden moet je dingen wat condenseren. Jij en ik hebben ons iig vediept in deze hoogst interessante materie. En de laatste Dneprs waren zelfs minder dan rommel. Ik heb bij een handelaar een nieuwe (3 km op de teller, dat was de afstand van het eind van de lopende band tot het terrein waar de machines werden opgeslagen, ze werrden er in rijen door een tractor naar toe gesleept) Dnep;r gezien warvan de framedelen alleen maar gehecht waren voordat hij werd afgespoten. Zelf rij ik al zo’n kwart eeuw vrij propbleemloos ‘Russisch’. En of Ural het gaat redden?

  4. De AWO/Simson 425 was er in Touren-versie met 12pk, en vanaf 1956 ook in Sport-versie met 14 (later 15,5)pk.
    De Simson 435 (350cc) is alleen verkocht als wedstrijd (GS)- of politie-eskorte motor in kleine aantallen.
    Men vond de viertakt te duur voor Janusz-met-Pet, dus DKW/IFA/MZ in Zsophau kreeg het alleenrecht..daar waren ze in Suhl niet blij mee, want de 425 verkocht goed.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

The maximum upload file size: 8 MB. You can upload: image. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop files here

Nu in de winkel

Bekijk de 40 pagina's tellende preview via deze link of een klik op de omslag.

Het meinummer, met daarin:

  • Chevrolet Corvair Monza Sport-Sedan
  • Fiat 238
  • Honda TL250
  • Renault Mégane Coupé
  • Revisie van hydraulisch bedienbare remklauwen – Deel 1
  • Volkswagen 411
  • Volvo Duett restauratie.
omslag amk 5 2022 300

Het perfecte leesvoer voor een avondje of meer ongestoord weg te dromen. Hij ligt nu in de winkels. Een abonnement is natuurlijk beter, want dan mist u geen nummer meer en u bent nog eens € 27 goedkoper uit ook. Niet verkeerd in deze dure tijden.

Motorafstelling. Correct afgesteld, toch slecht lopen

Lancia Flaminia 2.5 V6

Lancia Flaminia 2.5 V6. Adellijke Italiaanse schone