Praktijk en techniek

Luchtgekoelde motoren. En de storm Dennis

By  | 

Nou ja. Met de wind op de kop van een 2CV is het wel zo dat je nu even wat extra reistijd moet inplannen. Zo’n 2CV’tje heeft zijn beperkingen. Maar Volkswagen maakte Kevers, Porsche 911’s, Tatra luchtgekoelde V8’s en de Chevrolet Corvairs hadden luchtgekoelde zescilinder boxers. En nu maakt bijna niemand ze meer, de luchtgekoelde motoren.


Abonneer voor slechts € 39,50 en ontvang daarvoor een jaar lang elke maand AMK in de bus.

Natuurlijk heeft die luchtkoeling voordelen

Een luchtgekoelde motor is eenvoudiger te maken, er zitten minder technische onderdelen aan. Een luchtgekoelde motor is lichter. En dat zijn allemaal voordelen als het er allemaal niet zo op aankomt, zeker in de begintijd van de verbrandingsmotoren. Als een motor hoger belast wordt, dan wordt het als snel minder makkelijk. Om de zaak dan thermisch gezond te houden moet er aardig wat werk verzet worden, moet er bijvoorbeeld met grotere toleranties gewerkt worden. En er moet een hoop koelend oppervlak gemaakt worden in de vorm van koelribben die ook allemaal hinderlijke eigenschappen en beperkingen blijken te hebben.

Vanaf de jaren zeventig kwam daar nog wat bij: al die toleranties en wapperende koelvinnen zorgden voor meer mechanisch lawaai. En dat was fout. Nadelen van luchtkoeling zijn de afhankelijkheid van rijwind en de moeilijkheid om bij meercilindermotoren alle cilinders gelijkmatig te koelen. Voor die problemen is geforceerde luchtkoeling doorgaans de oplossing. Maar er is nog een probleem: de beperkte soortelijke warmte van lucht. Lucht is gewoon niet zo’n goed warmte opslaand medium. Water voert warmte veel beter af, dat weet elke sportduiker na een winterduik van 20 minuten. Ik heb nog nooit zulke medelijdende blikken gehad als van de seniorfietsers die langskwamen toen ik net in mijn blootje stond nadat ik mijn natpak had uitgetrokken.

Meer praktijk en techniek via deze link…


Om een motor te koelen is dus heel veel lucht nodig

Daarom wordt bij geforceerde luchtkoeling een zo groot mogelijke ventilator toegepast. Een ding dat aanzienlijk vermogen kost en lawaai maakt, gelukkig wel een mooi lawaai. Bij een Eend valt dat allemaal nog wel mee. Maar de fan van en 911 is gewoon erg indrukwekkend. Via een tunnelsysteem blaast zo’n ventilator lucht naar alle te koelen onderdelen. En die onderdelen zijn eveneens voorzien van koelribben waarbij de koeling van de verbrandingsruimten en het gebied om de uitlaatpoorten het belangrijkst zijn. Dit systeem werd trouwens niet  alleen bij personenauto’s toegepast.

Ook vrachtwagenmaker Magirus-Deutz kende geforceerde luchtkoeling voor hun grote dieselmotoren. Ze waren erg populair als motorspuit bij de brandweer. De grote luchtgekoelde diesels hadden een uniek geluid en konden bij inzet urenlang huilendloeiend hun werk staan te doen waar hun watergekoelde collega’s het te warm kregen. En dat geluid? Dat kreeg je nooit meer uit je oren.

Plussen en minnen

De voordelen van luchtgekoelde motoren zijn dat ze lichter zijn zonder het gebruik van radiatoren, waterpompen, thermostaten, koelvloeistof of slangen. De nadelen zijn dat ze niet snel opwarmen en een constante motortemperatuur niet kunnen handhaven. Dit heeft invloed op de motorprestaties en emissies bij klimaatveranderingen zoals extreme koude of hoge temperaturen. Voor een koude motor is extra brandstof nodig om goed te kunnen werken. Maar Het Milieu is het grootste nadeel van deze manier van construeren: Meer geluid en hogere emissies dan bij ‘water’gekoelde motoren zorgden ervoor dat luchtgekoelde motoren een bedreigde diersoort werden en nu zowat uitgestorven zijn.

Toch gewonnen

Strikt genomen worden vrijwel alle motorblokken uiteindelijk door lucht gekoeld. Want bij vloeistof gekoelde motoren is de vloeistof een tussenmedium. De warmte wordt naar de radiateur gebracht. En daar met rijwind gekoeld.

The best of both worlds (Roger Palmer)

Sommige motoren kunnen een hybride ontwerp gebruiken dat gebruik maakt van een waterkoeling gecombineerd met een aantal van de luchtgekoelde motoreigenschappen om de motor koel te houden en het toegevoegde gewicht van een groot waterkoelsysteem te verlichten. Deze systemen kunnen gebruik maken van kleinere radiatoren of dunne lichtgewicht radiatoren en motorontwerpen met luchtgekoelde gebieden om warmte af te voeren.

Niet alleen voor brommers, motoren en Kevers…

 

 


suggestiebanner

Ook leuk om te lezen…


Nu in de winkel

Auto Motor Klassiek van april ligt nu in de winkel. Daarin hebben we natuurlijk weer tal van leuke, interessante en boeiende artikelen staan. Zoals het aankoopadvies van de Alpine V6, met alle punten die belangrijk zijn voor een aankoop. Ook de MG Midget restauratie is zeker de moeite waard om te lezen en mee te leven met de eigenaar tijdens het tijdrovende proces. Techniek en praktijk rond het bezit van een klassieker. Ook voor motorliefhebbers. Hoe interessant zijn de aanpassingen die gedaan werden aan de Moto Guzzi Nuovo Falcone. Natuurlijk worden alle auto- en motorverhalen weer voorafgegaan aan tientallen pagina's met korte berichten, vanaf praktische tips tot en met historie, klassiekers die we onderweg tegenkwamen en diverse columns waar het hebben van een klassieker, het sleutelen aan een klassieker en zelfs het hobbymatig handelen van klassiekers centraal staat. Bovendien natuurlijk ook meer dan veertig pagina’s met klassiekers te koop, die soms online niet verder aangeboden worden. Het perfecte leesvoer voor deze lastige tijden. Haal hem daarom snel in huis en neem alvast een abonnement, zodat u de volgende editie niet mist.

En verder:

  • Cadillac Eldorado Seville
  • Lincoln Continental Mark V Givenchy
  • Moto Morini 350 Sport
  • De zoektocht naar Josef Ganz
  • Uit de oude doos: Daarom zijn er zo weinig Opels over
  • Bremen Classic Motorshow 2020
  • Oldtimer Tweewielerbeurs zuidbroek
Dolf Peeters

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

8 Comments

  1. Henk

    18 februari, 2020 at 09:57

    In een Kever met de wind op de neus is het ook nog een hele uitdaging om de landelijk geldende maximumsnelheid te halen.

    • bert tuinder

      18 februari, 2020 at 16:09

      nsu is ook luchtgekoeld

  2. rjab

    17 februari, 2020 at 20:50

    is er eigenlijk ook wel eens een combinatie van olie-/luchtkoeling bij auto’s toegepast? mijn motorretje (Yammiehaha xj900f)had dat namelijk)

  3. Jan Sney

    17 februari, 2020 at 20:27

    BMW auto’s ook de Isetta, de 600,de 700. Zündapp Janus.Heinkel en….

  4. Charles

    17 februari, 2020 at 19:36

    Het Leger was ook lange tijd fan van de luchtgekoelde techniek. In je Mustang boven Berlijn, met nog 1000 km voor de boeg terug naar The UK, was een kogel door het koelsysteem van de glycol gekoelde V12 geen aantrekkelijke propositie.

  5. Peter jansen

    17 februari, 2020 at 19:03

    Het merk Panhard was ook luchtgekoeld .

    • Maurice

      18 februari, 2020 at 19:01

      En als er al over een luchtgekoelde brandweerspuit geschreven wordt….
      De lokale brandweer alhier heeft ook zo’n pracht van een brandspuit waarvan de krachtbron ontleend is aan de aloude luchtgekoelde
      R65. Een koelfan met dito luchtkanalen werd voorzien en het typeplaatje vermeldde trots dat die boxer zich niet verder hoefde in te spannen dan 35pk. 17pk minder dan zijn broertjes die op twee wielen de rijwind moesten vangen en daarmee voorspelbaar betrouwbaarder. Het moet gezegd, het BMW blok heeft in die brandweerspuit een pracht van een onderkomen gekregen zowaar en eerbaar bovendien.

      • Dolf Peeters

        20 februari, 2020 at 10:54

        Leuk! er werden ook VW blokken voor gebruikt en Jan Tinga uit Ter aar heeft een ZGAN Transit brandweertje staan met een Ford blokje aan de pomp

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *