Historie

D-day en de WL Liberators

By  | 

Liberators 75 jaar na D-day. Dit is een overpeinzing, niet de complete modelhistorie van de Harley – -Davidsons  WL zijkleppers. We weten dat er alleen al over de WLA’s en WLC boeken vol te schrijven zijn en geschreven zijn.  En later zijn de meeste ex legerfietsen weer ingeburgerd zijn.

Laag gecomprimeerd

Oorlogsmodellen waren terug getunede burger WL Liberators  die doordat ze met door hun lage compressie op zowat alles behalve slootwater konden kopen en ze waren door defensie gecalculeerd op een ‘battle field life time’ van 33 minuten. De WL Liberators in gevechtspak werden wereldwijd verscheept. Zo zijn er WL Liberators gemaakt voor het Nederlandse-, het Russische en het Japanse (!) leger.

Uit PR overwegingen heeft de motorfabrikant uit Milwaukee nooit veel ruchtbaarheid gegeven aan hun ‘Japanese Connection. De Rikuo’s zijn intussen zelfs nog meer ‘collectable’ dan de Amerikaanse originelen. Maar vijfenzeventig jaar na data blijft zo’n 750 cc Harley-Davidson zijklepper een heerlijke, gewoon inzetbare klassieker. En een Rikuo is een museumstuk.

Geen ´echte´Liberators

De Milwaukee V-twins ziijn, ondanks hun kwaliteiten, een beetje onterecht aan hun koosnaam ‘Liberator ’gekomen. De 750 cc V twins waren te zwaar en ze hadden te weinig grondspeling om een rol in de frontlijn te spelen. Maar als ordonance fietsen deden ze het prima. Met al die verschepingen zijn er hier in ‘de Oude Wereld’ meer WLA’s en WLC’s dan er in de States zijn over gebleven. De ex leger Harleys in Amerika zelf werden overigens grootscheeps geadopteerd door al die jonge mannen die zonder werk en door de oorlog getraumatiserd terug kwamen in de US van A toen de vrede was uit gebroken. Ze zaagden en hakten  alles wat gewicht kon schelen van de voormalige legerfietsen, en schiepen zo de ‘chopper’. (To chop: hakken).

Inburgeren na de oorlog

Na de bevrijding lagen er in Europa overal enorme hoeveelheden WL Liberators bij te komen van de strijd. De uitgediende veteranen hielpen bij het opnieuw motoriseren van Nederland. Maar toen het allemaal weer wat beter ging vielen de WL’s (De WLA’s waren de Amerikaanse uitvoering, de WLC’s waren – met wat meer onderdelen van de 1200 cc Big Twins – de motoren die hun werk voor de Canadezen hadden gedaan) in ongenade.

De WL’s die nog reden waren in het bezit van erkende armoedlijders zoals betonvlechters in opleiding  en studenten. Voor 150 gulden had ze er al eentje. In de jaren zeventig en tachtig hadden de oudstrijders hun liefhebbers intussen gevonden en werden ze met nieuwe lak, veel chroom en veel nikkelen nagels en lederen franje op de lederen tassen weer uitbundig ikonisch. Ergens in dat traject doken er – onder meer uit Griekenland – soms nog partijen Liberators op. Die bronnen zijn intussen wel opgedroogd, maar de verhalen over verborgen schatten zijn nog springlevend.

Nog steeds inzetbaar

Van een als burger herboren machine mag je intussen verwachten dat hij met het benodigde onderhoud en het respect dat bij zijn leeftijd past een heel betrouwbare gezel zal zijn. En met een reistempo van een kilometer of tachtig per uur is zo’n WL prima vervoer voor secundaire wegen. WLA en WLC modellen hadden daarbij een 1 : 5 compressieverhouding. Die lage compressie van de legermodellen maakten ze minder gevoelig voor benzine met een laag octaangetal, hetgeen in oorlogsgebieden nogal eens voorkwam. Bij de aluminium cilinderkoppen kun je de compressieverhouding eenvoudig aflezen omdat deze ingeslagen is aan de zijkant van de kop. Verhogen van de compressieverhouding naar 1 : 6 is een voor de hand liggende verbetering om meer vermogen uit de zijklepper te krijgen en geeft ook weer een goed merkbaar resultaat.

Een opwaardering die zelfs door hard core originaliteitsfanaten wordt getolereerd is de montage van een elektronische ontsteking. Een zijklepper is toch al geen wonder van thermisch rendement, maar met de huidige kwaliteit van de moderne benzine is een matige- tot slechte vonk echt fnuikend voor zo’n motorblok.

Wat is origineel?

Na 75 jaar zijn de discussies over wat er origineel en verantwoord is nog steeds niet uit gevochten. Maar een WL die tot burgermachine is omgebouwd lijdt daar qua waarde niet veel om. Wat mensen nog wel extra waarderen is een machine die een origineel oud Nederlands kenteken heeft of nooit anders dan een burgerbestaan heeft gekend.

Als het op machines in gevechtstenue gaat, dan wordt de zaak kritischer. Natuurlijk werden de motoren in het veld domweg lopend gehouden met wat er zoal voor handen was. Repareren naar correcte bouwjaar en fabrieks uivoering wordt in oorlogstijd minder naar waarde ingeschat dan vriendelijk keuvelend op een concours d’élégance.

Als het op correcte uitvoeringen aan komt, dan worden de ware gelovigen op de proef gesteld: naar ons weten is ‘How To Restore Your Military Harley-Davidson”de bijbel van Bruce Palmer momenteel niet, of uitsluitend voor de hoofdprijs leverbaar. Maar onze zuiderburen brengen heel veel licht in de duisternis met de site www.liberators.eu, www.theliberator.be. In Nederland is er de site www.bensbikes.nl.

Nog steeds geliefd

In de tussentijd staan te koop aan geboden 750 cc zijkleppers in burgerjas doorgaans niet lang te koop. Een goede WL kost zomaar 14.500 euro. Een heel goede 16.500 euro.Of meer  Voor volstrekt authentiek gerestaureerde machines in gevechtstenue zijn al bedragen van 25.000 euro betaald. De kopers van de absolute toppers zitten blijkbaar doorgaans in Singapore en andere Aziatische groot inkomenslanden. Ga er van uit dat alles onder de 10 mille een project is.

Heel gedateerd

Onder de streep is zo’n Harley-Davidson 750 cc een net zo klassiek als gedateerd. Iemand die er op stapt raakt doorgaans heftig in de war door de voetkoppeling en de handschakeling. Echt strak gaat zo’n fiets ook niet over de wegdek onder een beginner die niet snapt dat je een WL moet rijden zoals je een tjalk vaart. Het gebrek aan achtervering doet unieke dingen met je rug en nieren en op bulten kan de kont terugschoppen als een narrige ezel. Als het op remmen aan komt, dan moet je bedenken dat het in de jaren veertig aanzienlijk minder druk was dan het nu is. Als je daarbij over ‘het vermogen’ praat, dan heb je het over wat een WL intussen kost, niet aan wat hij aan paardenkrachten levert.

Een vriendelijke uitstraling

Het is wel zo dat iedereen je als motorliefhebber zal herkennen en moeders en kinderen niet verschrikt wegduiken omdat ze je als Enge Criminele Biker inschatten. Een Harley zijklepper is, hoe stoer hij ook is, vertederend. En als je eenmaal de mindset hebt om zo’n veteraan te waarderen naar wat hij is, dan is het rijden op zo’n machine verslavend.

Grappig: Een Russische 750 cc zijklepper uit de oorlogstijd is net zo klassiek. En een ´correct´exemplaar in gevechtstenstenue is aanzienlijk zeldzamer dan een WL machine. Maar het is natuurlijk geen Harley. Het is allemaal zaak van marktwerking. Zo´n M72 heeft voor de helft van het geld zelfs een extra wiel .

Aan de andere kant: Een BMW of  Zündapp met oorlogsverleden is weer veel duurder dan een Harley…

WL Liberators

WL Liberators

Dat waren ´Liberators´die wel terreinvaardig waren. Maar alles heeft zijn grenzen

WL Liberators

Met een extra wiel voor de halve prijs van een WLA of C

 

WL Liberators

Zo´n feestje zit al snel op 50 mille

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    3 Comments

    1. Cees van Schilt

      14 juni, 2019 at 21:57

      In maart 69 kocht ik mijn eerste Harley, een 750 cc uit 1950. Een maat had net een week eerder zijn 39er 750cc gekocht en in de buurt wisten we er nog een . Dat was het begin van Harley-Davidson Club ‘s-Hertogenbosch. Nu al 50 jaar verder, een ook een paar Harley-Davidson motoren verder rijden we nog steeds op die dingen rond. en de oudjes blijven trekken. Ook al is mijn huidige motor pas 10 jaar oud.

    2. Charles

      8 juni, 2019 at 17:23

      Correctie: met 2 extra wielen 🙂

    3. Pascal

      7 juni, 2019 at 10:46

      Ik heb gelezen dat volgens US Army eisen een voertuig het 30 dagen zonder onderhoud moest kunnen uithouden.
      De geuzenaam ‘Liberator’ is waarschijnlijk in België ontstaan; de colonne-begeleiding reed meestal vooruit op de motor en dus was dit het eerste aan bevrijders wat dorpsbewoners hun dorp in zagen rijden.
      En hoewel de Amerikanen de fiets altijd als ’45 SOLO’ hebben aangeduid, reden de WL’s in het Rode Leger met een bakkie.
      Daar waar de Amerikanen de rol als puur verkeers-controlerend en als boodschappenfiets bedachten, reden de russen ermee aan het front.
      De restauratieprojecten komen nu, bijna zonder uitzondering, vanachter het voormalig Ijzeren Gordijn naar West-Europa.
      De bronnen uit Griekenland, Egypte etc zijn al járen opgedroogd.
      Vergeet niet dat bijna de helft van de WLA-productie naar Rusland is verscheept…bijna 27.000 stuks…meer dan de Amerikanen zèlf tot hun beschikking kregen.
      Het was voor de Russen hun belangrijkste motor; de M72-productie was nog lang niet op stoom..
      Ondanks dat Stalin een zéker zo grote bruut en massamoordenaar was als de duitse huisschilder-variant, moeten oa de WL-liefhebbers blij zijn dat hij ná de oorlog niet ‘wilde weten’ dat hij materiële hulp heeft gehad.
      Zodoende belandden veel WL’s in schuurtjes waren ze jaren onaangetast hebben gestaan.
      Als de gekte rondom 75-jaar bevrijding weer achter de rug is, zullen de prijzen zich ongetwijfeld stabiliseren en/of (licht) zakken.

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    X
    X