in

Met de spullen naar de verchromer

Er moet van alles verchroomd worden
ER Classics Desktop 2022

guzzi verchromenHet glanzend sluitstuk van veel restauraties is het chroomwerk.
Roestig chroom uit zich meestal als een groot aantal bruine puntjes in het chroomwerk. Het is niet het chroom dat roest maar het staal onder de (poreuze) chroomlaag. Roest zet uit en breekt dan door de chroomlaag heen. We gaan het hebben over verchromen. Ook omdat er net wat spullen van de Redactionele Guzzi naar galvanotechnisch bedrijf Latour in Nijmegen zijn gegaan.

Want chroom is niet voor eeuwig. Zeker Italiaans chroom niet….


guzzi verchromenWe kozen voor Latour in plaats van een van de ex Balkanlanden vanwege de milieuvriendelijke wijze waarop er in Nijmegen wordt verchroomd: met Chroom 3 in plaats van met het kankerverwekkende Chroom 6. Bovendien hebben we de ervaring dat er bij verchromerijen in Tsjechië en Polen veel minder verhaalkans is wanneer er spullen wegraken of als de kwaliteit achteraf onder de maat blijkt te zijn.

Verchromen is een galvanisch proces. En dat galvaniseren is een methode die gebruik maakt van electriciteit om een voorwerp te bedekken met een laagje metaal. Door middel van galvaniseren kan bijvoorbeeld een stalen plaat worden voorzien van een laagje zink, nikkel of chroom om het meer corrossiebestendig te maken of mooier te laten glanzen.

Binnen de branche wordt de term galvanotechniek of galvano gebruikt. Met deze termen worden alle elektrochemische bedekkingstechnieken aangeduid. Het nog steeds bestaande bedrijf WMF (Koffiemachines en bestek) begon in 1838 met galvanoplastiek op industriële schaal.
In 1854 lukt het Robert Wilhelm Bunsen als eerste chroom neer te laten slaan. In 1867 ontwikkeld Siemens de dynamomachine, en dan komt de galvanotechniek in een stroomversnelling.

In 1900 slaat men voor het eerst nikkel neer, en chroom wordt commercieel op grote schaal toegepast vanaf 1924. De ontwikkeling van die glansmiddelen vindt plaats tussen de beide wereldoorlogen, hierdoor wordt het arbeidsintensieve polijsten sterk teruggedrongen. Kort na WOII wordt chemisch nikkel in de markt gezet.

Chroom
Chroom is van de neergeslagen metalen de bekendste. Het wordt toegepast in de sanitaire markt, de automobielbranche, fietsen, motoren en ga zo maar door. Het wordt veel gebruikt om metaal (of sinds een jaar of twintig zelfs kunststof) een mooier uiterlijk te geven. Chroom heeft van zichzelf geen hoogglans eigenschappen, de glans is afkomstig van het onderliggende nikkel. Chroom kan wel gepolijst worden. Indien de chroomlaag te dik wordt aangebracht op het glanzende nikkel ontstaat een muisgrijze laag. Om een mooi uiterlijk te krijgen is een chroomlaag van ca. 0,5 μm voldoende. Chroombaden behoren tot de eenvoudigste baden qua samenstelling, ze bestaan grotendeels uit chroomzuur, daarnaast worden toevoegingen van zwavelzuur (katalysator in het proces) toegevoegd. Als secundaire katalysatoren kan men fluorideverbindingen of organische verbindingen toevoegen. Het chroombad haalt het chroom uit het aanwezige chroomzuur, de anodes zijn van lood, deze leveren alleen de benodigde elektronen.

Er bestaat een verschil tussen decoratief en hardchroom, dit betreft in hoofdzaak de laagdikte die wordt neergeslagen. Chemisch gezien zijn beide baden vrijwel identiek. Hardchroomlagen kunnen tot 1 mm worden afgescheiden, in de regel wordt 20-100 μm neergeslagen. Het wordt toegepast vanwege zijn hoge hardheid en slijtageweerstand. Nadeel is echter dat de laag poreus is en dat zodoende vooral Cl ionen door de laag het basismateriaal kunnen aantasten. Voor deze toepassingen is het daarom beter om onder de Chroomlaag een Nikkel laag aan te brengen. De hardheid van het chroom kan variëren van 850-1200 HV (hardheid volgens Vickers) afhankelijk van het gekozen proces (lees: secundaire katalysator). Toepassingsgebieden zijn motortechniek, hydraulica, matrijzenbouw etc.

Tegenwoordig worden ook driewaardig chroombaden toegepast, dit in verband met de telkens oplaaiende discussie rond het carcinogene chroom 6+. Latour werkt uitsluitend met chroom 3.
Er zijn ook enkele chroomlegeringsbaden bekend, maar die hebben weinig commerciële betekenis. Het betreft chroom/molybdeen (betere droogloop eigenschappen en verhoogde weerstand tegen chlorides) en chroom/wolfraam (beter corrosie werende eigenschappen). Ook is er een zwartchroombad. Door toevoeging van zouten ontstaat hier een zwarte, wat poederige chroomlaag die vaak in een speciale olie wordt gezet en die een diep zwarte kleur kan hebben. Deze aanpak is redelijk bekend uit de handwapen fabricage.

De baden die gebruikt worden bij het galvaniseren vormen een grote belasting voor het milieu en zijn daarom tegenwoordig aan zeer strenge regels gebonden.

Nog maar zo’n veertig jaar geleden zaten verchromerijen in de oudste wijken van de binnensteden. De pandjes waren aan de buitenkant al herkenbaar zijn omdat de zure dampen zich door de enkelsteens muurtjes hadden gevreten. Aan de binnenzijde had het zuur ijle, witte, schimmelachtige groeisels uit de muren laten groeien. De open zuurbaden borrelden en dampten. De afzuiging werd doorgaans verzorgd via kierende ramen en de longen van het snel wisselende personeelsbestand. De longen van de polijsters waren het eerst aan de beurt. Want bij die de hele dag gebogen staande helden kregen de zuurdesems een warm welkom in de met fijnvlokkig polijststof gestoffeerde longen. De vloeren bestonden doorgaans uit klinkers die tot in de laatste porie verzuurd waren. De grond onder de panden heeft tientallen jaren later de grondsaneerders nog schathemeltjerijk gemaakt.

Opnieuw verchromen is een proces dat uit meerdere bewerkingen bestaat.
Eerst moeten de oude lagen (lak, nikkel en chroom) worden verwijderd.
Vervolgens moet ALLE roest volledig worden verwijderd.
De eerste twee stappen gebeuren met behulp van bijtende baden. Op die baden drijft tegenwoordig vaak een hele laag pingpongballetjes om het uitdampen er van te verminderen. Natuurlijk zijn de ventilatie, de afzuiging en de persoonlijke adembescherming ook duizend keer beter dan in 1961.

Daarna wordt het onderdeel geslepen, geborsteld en gepolijst. De mensen die dit doen zijn vaklui op hun gebied en hun overlevingskansen zijn nu op normaal niveau doordat ze onder hoog volume afzuigkappen werken en op zijn minst ‘smoeltjes’ dragen. Deze bewerkingsfase kan problemen opleveren als het onderdeel ernstig door roest is aangetast. Door het slijpen kan de materiaaldikte te klein worden of komen er oneffenheden in het oppervlak. En die oneffenheden zijn dodelijk voor het eindresultaat. De mogelijkheid tot ‘opkoperen’ om weer op dikte te komen bestaat en maakt de klus weer aanzienlijk duurder.

LET OP: Perfectionisten weten dat de voorbewerking het belangrijkst is. Onder diezelfde perfectionisten zitten er een paar die bezweren het polijsten NOOIT bij de verchromer te laten doen omdat polijsten een heel ander ambacht is. Maar dat zij  dus de hard core fundamentalisten onder ons die dat zeggen…

Wij willen niet Roomser zijn dan de Paus, maar bespreek het polijsten in elk geval altijd met de verchromer.

Vroeger werden de onderdelen altijd eerst verkoperd. Later, in de zestiger jaren bedachten de Japanners dat alle oppervlaktebewerkingen ook best op ontvette plaat gedaan konden worden. De algemeen aanvaarde gulden middenweg is dat er voor het verchromen vernikkeld wordt. Maar eerst verkoperen is het best. Hierdoor wordt een nog betere corrosiebestendigheid bereikt. Het product moet dan na het verkoperen weer gepolijst worden. Dit maakt de bewerking extra bewerkelijk en dus duurder.

Je kunt de koperlaag vergelijken met de primerlaag van een laksysteem. Mensen die heel slim hun chroomwerk in de voormalige oostbloklanden laten doen kunnen goedkoop uit zijn. Er zijn daar best wel een paar betrouwbare adressen voor avontuurlijke geesten. Maar denk milieutechnisch aan de Rotterdamse binnenstad in 1961. En wie wil dat nu nog op zijn geweten hebben? En denk liever niet aan de lokale arbeidsomstandigheden of het milieu..

Terug naar het heden. Het te verchromen product wordt altijd eerst vernikkeld. De nikkellaag kunt u vergelijken met de kleurlak van een laksysteem. Dit is de dikste laag van het geheel.
Na het vernikkelen wordt de chroomlaag aangebracht. De chroomlaag geeft de hoogglans. Dit is vergelijkbaar met de blanke lak die vaak als eindafwerking bij een laksysteem wordt gebruikt.
Je begrijpt nu dat dit gehele proces nogal arbeidsintensief is en dat maakt het opnieuw verchromen serieus geld kost. Soms zoveel dat het goedkoper is om ‘nieuwe naslag’ te kopen. Ondanks het feit dat de kwaliteit daar niet altijd even goed van is. Zeker niet wanneer het uit China komt.  .

Voor mensen die niet voor showroomshine gaan, kan het een optie zijn om de delen ‘technisch’ te laten verchromen. Dat scheelt een aantal bewerkingsstappen war onder het polijsten, het glimt minder. Maar dat kan gewenst zijn omdat de delen er dan na montage op een voertuig met patina niet ‘te nieuw’ uitzien. Voor de Guzzi kozen we voor die aanpak.

En hoe dat afloopt met de Guzzi spullen? Dat weten we volgende week.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

The maximum upload file size: 8 MB. You can upload: image. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop files here

Nu in de winkel

Bekijk de 40 pagina's tellende preview via deze link of een klik op de omslag.

Het julinummer, met daarin:

  • Na 27 jaar opnieuw in AMK: Fiat 124 Sport Spider
  • Chevrolet Apache 3200, authentiek werkpaard
  • Redactievervoer: Cadillac Allanté
  • Honda CRX 1.4 GL in detail
  • Moto Guzzi 850 Le Mans, een droommotor
  • Wat kregen de Playmates van Playboy?
  • Jawa 150 cc, origineel in Nederland geleverd
  • Dubbel gebruikte typeaanduidingen- Deel XV
omslag 7 2022 300

Het perfecte leesvoer voor een avondje of meer ongestoord weg te dromen. Hij ligt nu in de winkels. Een abonnement is natuurlijk beter, want dan mist u geen nummer meer en u bent nog eens € 27 goedkoper uit ook. Niet verkeerd in deze dure tijden.

Trots ŠKODA bestaat ruim 120 jaar

De AJS K9