Bijzonder

GAZ-69 Jeep, met de ‘Z’ van ‘zavod’

By  | 

GAZ maakte Fords in licentie. In mei 1929 ondertekende de Sovjet-Unie een overeenkomst met de Amerikaanse Ford Motor Company. Amerikanen en de Sovjets kwamen overeen om voor $ 13 miljoen aan auto’s en onderdelen aan te schaffen, terwijl Ford ermee instemde tot 1938 technische assistentie te verlenen bij de bouw van een autofabriek in Nizjni Novgorod. De productie begon op 1 januari 1932, en de fabriek en het eerste merk hadden de titel Nizhegorodsky Avtomobilny Zavod of NAZ, maar droegen ook het “Ford”-ovaal.

Het eerste voertuig was de prettig geprijsde Ford Model A, die verkocht werd als de NAZ-A, en een lichte vrachtwagen, de Ford Model AA (NAZ-AA). De productie van NAZ-A begon in 1932 en duurde tot 1936, gedurende welke tijd meer dan 100.000 exemplaren werden gebouwd.

Zavod betekent gewoon fabriek

In 1933 veranderde de naam van de fabriek in Gorkovsky Avtomobilny Zavod, of GAZ, toen de stad werd hernoemd naar Maxim Gorky; op dezelfde manier werden modellen omgedoopt tot GAZ-A en GAZ-AA. De ‘Z’ die in al die Russische afkortingsnamen voorkomt betekent in onze taal gewoon ‘fabriek’. Tel daarbij de aanduiding van de locatie en of het over auto’s of motorfietsen gaat en je bent al een heel eind. Bij de intussen steeds populairder wordende Ural en Dneprs, de IMZ en KMZ driewielers staat de eerste letter voor Irbit, respectievelijk Kiev.

De na oorlogse GAZ ‘jeeps’

De GAZ-69 is gemaakt door het team van hoofdontwerper Grigoriy Vasserman, als een vervanging voor de GAZ-67B, die dezelfde onverwoestbare, maar dorstige, 55 pk 2.1 L motor met drie hoge- en lage versnellingen had als de GAZ-M20 Pobeda. Het ontwikkelingsproces begon in 1946 en de eerste prototypes werden gebouwd in 1947. Na uitgebreide testen op de weg werd het nieuwe off-road voertuig op 25 augustus 1953 in productie genomen. Dat was dan inclusief de twee benzinetanks, waarvan de ene onder de bijrijdersstoel zat. Tegen het einde van de productie in 1972 in de USSR waren meer dan 600.000 GAZ-69’s gebouwd.


Zo’n GAZ-69 Jeep, of eigenlijk is het een vrachtwagentje, weegt zo’n 1500 kilo en heeft een top van ongeveer 90+ km/u. In het terrein waar topsnelheden er niet erg toe doen is de GAZ niet te stuiten. Een vergelijkbaar voertuig op basis van het ontwerp van de GAZ-69 werd tot 1975 door ARO in Roemenië geproduceerd, eerst als de IMS-57 en vervolgens als de IMS M59, en later gemoderniseerd als de ARO M461. GAZ-69’s waren standaard militaire jeeps van het Oostblok en de satellietstaten.

Er zijn er veel gemaakt

En veel daarvan hebben een zwaar leven gehad. Maar zo ongeveer evenveel zijn er door de miraculeuze principes achter de planeconomie nooit veel verder dan het depot gekomen. De doodvermoeide exemplaren zwerven en kreupelen al dan niet van dieselmotoren voorzien op het platteland in hun thuislanden. De betere tot prima exemplaren komen sporadisch deze kant op. Ze profiteren van de voorzichtige cultvorming op het gebied van ‘oud CCCP spul’, een gebied dat is voorbewerkt door de M72, Ural. Ons fotomodel staat te koop bij E&R Classics. Het team uit Waalwijk meldt dat ze sinds ze in 2008 starten nog nooit zo’n auto te koop hebben gehad.

Prijstechnisch liggen Russische klassiekers doorgaans aanzienlijk lager dan westerse Jeeps/LandRovers. De techniek is super simpel. Voor de onderdelenvoorziening moet je de weg even weten. Maar dan gaat er een wereld voor je open. En zeg nu zelf: zo’n neus is toch onweerstaanbaar?

GAZ-69

De stijlvolle overlevende in Waalwijk

GAZ-69

GAZ-69

Zijn neefje dat in Rusland nog elke dag aan het werk moet

suggestiebanner

Ook leuk om te lezen…

Nu in de winkel

Auto Motor Klassiek van februari ligt nu in de winkel met deze maand een uitgebreid artikel over de Taunus 12M P4 van Fokke Jansma uit Wijnjewoude. Een opmerkelijk goed geconserveerde klassieker, die een bijzondere ontwerpgeschiedenis heeft. We mochten ook rijden in een tot in het kleinste detail perfecte Triumph 2000 Roadster. Hoe dat aanvoelt? U leest het in het februarinummer. Mocht u ooit van plan zijn een Opel Senator aan te schaffen, dan is het goed dat u dit nummer in huis heeft, want Aart van der Haagen doet uitgebreid uit de doeken, waar u dan rekening mee moet houden. Het een en ander aan aankooptips vindt u ook bij het artikel over de Citroën Dyane. Een auto die we troffen met zijn eigenaar op een terras tijdens een werkoverleg.

En verder:

De restauratie van een Nimbus Model C en een Norton M50. Waarom er zo weinig Opels over zijn? Dat leest u ook in dit nummer. De liefhebberij van een in Spanje wonende Nederlander, die ook geldt als dé specialist voor de Fiat 130. En ook in dit nummer; bijna dertig pagina’s korte berichten, verslagen, praktische tips, columns en korte typebeschrijvingen. Bovendien natuurlijk ook meer dan veertig pagina’s met klassiekers te koop, die soms online niet verder aangeboden worden.
ABONNEER NU EN MIS HET VOLGENDE NUMMER NIET MEER

Dolf Peeters

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *