Bijzonder

GAZ-69 Jeep, met de ‘Z’ van ‘zavod’

By  | 

GAZ maakte Fords in licentie. In mei 1929 ondertekende de Sovjet-Unie een overeenkomst met de Amerikaanse Ford Motor Company. Amerikanen en de Sovjets kwamen overeen om voor $ 13 miljoen aan auto’s en onderdelen aan te schaffen, terwijl Ford ermee instemde tot 1938 technische assistentie te verlenen bij de bouw van een autofabriek in Nizjni Novgorod. De productie begon op 1 januari 1932, en de fabriek en het eerste merk hadden de titel Nizhegorodsky Avtomobilny Zavod of NAZ, maar droegen ook het “Ford”-ovaal.

Het eerste voertuig was de prettig geprijsde Ford Model A, die verkocht werd als de NAZ-A, en een lichte vrachtwagen, de Ford Model AA (NAZ-AA). De productie van NAZ-A begon in 1932 en duurde tot 1936, gedurende welke tijd meer dan 100.000 exemplaren werden gebouwd.

Zavod betekent gewoon fabriek

In 1933 veranderde de naam van de fabriek in Gorkovsky Avtomobilny Zavod, of GAZ, toen de stad werd hernoemd naar Maxim Gorky; op dezelfde manier werden modellen omgedoopt tot GAZ-A en GAZ-AA. De ‘Z’ die in al die Russische afkortingsnamen voorkomt betekent in onze taal gewoon ‘fabriek’. Tel daarbij de aanduiding van de locatie en of het over auto’s of motorfietsen gaat en je bent al een heel eind. Bij de intussen steeds populairder wordende Ural en Dneprs, de IMZ en KMZ driewielers staat de eerste letter voor Irbit, respectievelijk Kiev.

De na oorlogse GAZ ‘jeeps’

De GAZ-69 is gemaakt door het team van hoofdontwerper Grigoriy Vasserman, als een vervanging voor de GAZ-67B, die dezelfde onverwoestbare, maar dorstige, 55 pk 2.1 L motor met drie hoge- en lage versnellingen had als de GAZ-M20 Pobeda. Het ontwikkelingsproces begon in 1946 en de eerste prototypes werden gebouwd in 1947. Na uitgebreide testen op de weg werd het nieuwe off-road voertuig op 25 augustus 1953 in productie genomen. Dat was dan inclusief de twee benzinetanks, waarvan de ene onder de bijrijdersstoel zat. Tegen het einde van de productie in 1972 in de USSR waren meer dan 600.000 GAZ-69’s gebouwd.

Zo’n GAZ-69 Jeep, of eigenlijk is het een vrachtwagentje, weegt zo’n 1500 kilo en heeft een top van ongeveer 90+ km/u. In het terrein waar topsnelheden er niet erg toe doen is de GAZ niet te stuiten. Een vergelijkbaar voertuig op basis van het ontwerp van de GAZ-69 werd tot 1975 door ARO in Roemenië geproduceerd, eerst als de IMS-57 en vervolgens als de IMS M59, en later gemoderniseerd als de ARO M461. GAZ-69’s waren standaard militaire jeeps van het Oostblok en de satellietstaten.

Er zijn er veel gemaakt

En veel daarvan hebben een zwaar leven gehad. Maar zo ongeveer evenveel zijn er door de miraculeuze principes achter de planeconomie nooit veel verder dan het depot gekomen. De doodvermoeide exemplaren zwerven en kreupelen al dan niet van dieselmotoren voorzien op het platteland in hun thuislanden. De betere tot prima exemplaren komen sporadisch deze kant op. Ze profiteren van de voorzichtige cultvorming op het gebied van ‘oud CCCP spul’, een gebied dat is voorbewerkt door de M72, Ural. Ons fotomodel staat te koop bij E&R Classics. Het team uit Waalwijk meldt dat ze sinds ze in 2008 starten nog nooit zo’n auto te koop hebben gehad.

Prijstechnisch liggen Russische klassiekers doorgaans aanzienlijk lager dan westerse Jeeps/LandRovers. De techniek is super simpel. Voor de onderdelenvoorziening moet je de weg even weten. Maar dan gaat er een wereld voor je open. En zeg nu zelf: zo’n neus is toch onweerstaanbaar?

GAZ-69

De stijlvolle overlevende in Waalwijk

GAZ-69

GAZ-69

Zijn neefje dat in Rusland nog elke dag aan het werk moet



Ook leuk om te lezen…

contentbanner

Nu in de winkel

Het novembernummer van Auto Motor Klassiek, met deze maand onder andere restauratieverslagen van de NSU Prinz, b en een Rabeneick prototype. Heel bijzonder is de Honda City, sowieso bijna niet gezien in Europa en deze is ook nog eens nieuw.

En verder:

  • Rover P5B Coupé
  • Laverda RGS
  • Shelter en andere dwergauto’s
  • 40 jaar Lancia Delta
  • Oldtimer en Classic Cars Leek

En meer dan 25 pagina's nieuws, technische tips, evenementenverslagen, previews en ruim 40 pagina's oldtimers te koop. Abonneer nu en bespaar bijna 40% per maand.

Dolf Peeters

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *