Bijzonder

De Ford GPA, een amfibische veteraan

By  | 

De Ford GPA was een klein amfibievoertuig op basis van de befaamde  ‘Jeep’. Het idee was dat bij  een geallieerde landing vanuit zee en bij het oversteken van rivieren een varende jeep een handig stuk gereedschap kon zijn.

Van mislukking tot collectors item

Het ontwerp was echter geen succes; de kleine amfibie was te zwaar en was zowel in het water als op het land moeilijk hanteerbaar, eigenschappen die hij deelde met meer amfibische voertuigen uit WOII en de jaren daar na. De Ford GPA ‘Seep’ was wel de basis voor de latere en meer succesvolle amfibievrachtwagen, de DUKW die de GMC ‘Jimmy’ als oorsprong had. Intussen zijn die amfibische voertuigen plus hun Duitse tegenhanger, de VW ‘Schwimwagen’ en de Amphicars hoogst gezochte collectors items. En dat betekent dat deze voertuigen intussen heel stevig aan de prijs zijn

Altijd die afkortingen

In het leger zijn ze dol op afkortingen die – voor ingewijden – hoogst helder zijn. GPA staat voor:  G is van government (overheid), P staat voor een wielbasis van 80 inch (213 cm) en de A staat voor ‘amfibisch’.

De Ford GPA stond daarbij officieel in  de boeken als  QMC-4 ¼ Ton Truck Light Amphibian.

De Jeep was aan het begin van de Tweede Wereldoorlog al in productie genomen en bleek een succes. In maart 1941 kreeg het Amerikaanse National Defense Research Committee (NDRC, weer zo’n afkorting) daarom de vraag te onderzoeken of het vierwiel aangedreven ‘manusjes van alles’ ook amfibisch gemaakt zouden kunnen worden. Deze varende jeep (ook wel Seep van ‘Sea Jeep’ genoemd) was gedacht een belangrijke rol kunnen spelen in de strijd tegen Het Derde Rijk in Europa. Er werd namelijk heel praktisch rekening gehouden dat veel bruggen door de zich terug trekkende Duitsers vernield zouden zijn en een varende jeep zou dan erg handig kunnen zijn.

Bedacht door een jachtbouwer

In juni 1941 kreeg Sparkman & Stephens, een plezierjacht ontwerper, de opdracht om dat idee in staal om te zetten. Het resultaat zou daarbij maximaal 1.200 kg mogen wegen. In de herfst van 1941 waren de tekeningen gemaakt en aan Marmon-Herrington werd gevraagd een prototype te bouwen. Dat prototype werd in  december 1941 gepresenteerd. Maar het ding woog bijna 1.700 kilogram, en dat was veel te zwaar. Omstreeks dezelfde tijd werd ook aan Ford gevraagd een prototype van een licht amfibisch voertuig te bedenken. Ford voorzag daarvoor de standaard Ford GPA van een waterdichte romp, een schroef en een roer. In februari 1942 werd het Ford prototype gepresenteerd aan de legerleiding en in april kreeg Ford de opdracht om 5.000 exemplaren te produceren.

Haastige spoed is zelden goed

Het voertuig was onder de tijdsdruk niet uitgebreid getest en in de praktijk vielen de prestaties tegen. Met een gewicht van 1.600 kg was het het voertuig 400 kg zwaarder dan gepland. Het volume van de romp was echter niet aangepast. Daardoor lag het voertuig als vaartuig erg diep in het water. Zodoende kon er minder lading (passagiers en vracht) worden meegenomen. Het resultaat was door zijn diepgang/zijn geringe vrijboord slechts te gebruiken bij kalm weer en weinig golven ondanks het feit dat de Seep voorzien was van een bilgepomp. De geplande inzet van de Seep om soldaten en vracht van schepen naar de wal te brengen viel hierdoor een beetje onder de weten op de kansspelen.

En als de Seep aan land was gekomen, dan bleek hij te zwaar

en bleef daardoor vaak in het zand steken. Onder de Amerikaanse ‘loan and lend’ wetten zijn er ook Seeps aan de Sovjet-Unie geleverd. Daar beviel GPA beter, omdat ze bij het oversteken van rivieren wel aardig aan de verwachtingen voldeden. Maar de overlevenden vonden na het uitbreken van de vrede mondiaal weinig liefde en emplooi. Totdat ze door verzamelaars en beleggers ontdekt werden.

Ons fotomodel vonden we bij onze adverteerder Potomac Classics uit Terborg

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

1 Comment

  1. J.G.

    4 september, 2018 at 01:44

    Jezelf seriewoordenaar noemen….

    Maar dan heel slecht/raar Nederlands schrijven en in elk stukje wat je schrijft stome sgreivvaudten hebben staan….

    Ik vind ’t maar vaag hoor!

    Keer op keer moet ik teruglezen om te snappen wat er wordt bedoeld…🤔

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X