Praktijk en techniek

Spaken controleren, een onderschatte actie

By  | 

Spaken controleren en mogelijk spannen, dat is best een dingetje.

Want in tegenstelling tot de meest vertelde zekerheden zijn die spaken een toch wel erg belangrijk onderdeel van je motor. Spaken kunnen namelijk los gaan zitten en dat kan dan weer het weggedrag, de wegligging van je motor beïnvloeden. Toch wordt het controleren van de spaken vaak vergeten.

Spaakwielen zijn, in tegenstelling tot gietwielen, ‘levende’ dingen. Ze zijn opgebouwd uit losse componenten. De constante dynamische belasting, inclusief een per ongeluk genomen stoeprandje- kan ze duidelijk uit hun doen brengen. Daarbij zijn spaken een wezenlijk onderdeel van de vering van je motor. Bedenk maar eens waarom off roads en allroads geen gietwielen hebben. Verder moeten alle acceleratie- en remkracht over brengen. Dat is allemaal heel wat werk voor wat ijzerdraad.

Als er speling in het wiel komt in het geraamte van een draadspaakwiel ontstaat er beweging. Die beweging zorgt er voor dat er nog meer speling optreedt. Daardoor kan de velg om de naaf gaan ‘zwabberen’ en bestaat de kans op spaakbreuk. En daar gaat zo’n motor allemaal niet veel beter van sturen.

Even terzijde: dat spakenverhaal geldt natuurlijk in het bijzonder voor de schaarse zijspanrijders onder ons. Maar die weten dat allemaal wel. Zelfs gebroken spaken zijn vrij normale kost vor ze.

Spaken controleren

De makkelijkste manier o de spaken te controleren is om te voelen of ze los zitten. De insteek daarna ishet wiel te laten draaien en dan op gelijke hoogte in de spaakcirkel er een schroevendraaier of zo tegen de spaken te laten lopen. Goed op spanning staande spaken geven een heldere ‘ting’.

Losse spaken klinken dof, zeggen ‘tik’. Natuurlijk kun je tegenwoordig ook slimme spaakspanningsmeet apparaatjes kopen. Een dof klinkende spaak kun je ‘stemmen’ door het met een passende spaaksleutel wat aan te draaien tot hij weer helder klinkt. Spaken zijn ‘geboren’in Engeland. Hun maatvoeing is daarom nog steeds niet optimaal voor inzet van steeksleutels. En een bahco of griptang zijn natuurlijk helemaal uit den boze.

Met dat aandraaien van spaken moet je wel voorzichtig zijn. De spaken zorgen er voor dat de naaf midden in de velg zit en dat er geen slingering in het wiel zit. En door onoordeelkundig spaken aandraaien kun je in allebei die belangrijke toestanden een ongwenste verandering aanbrengen.

Goed gereedschap en geduld

Dat wil nogal eens moeilijk gaan omdat de nippel vast op de spaak is komen te zitten. Forceer in dat soort gevallen niets. Gebruik WD40 en geduld. Met een fijne vlam (soldeerbrandertje van de Action) de nippel even heet stoken helpt ook vaak. Een shot ED40 daar direct na kruipt dan ook makkelijker naar binnen.

Een deel van de vering zit hem in de spaken

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X