Bijzonder

De Yamaha XS, de beste motor die Norton nooit maakte

By  | 

De Yamaha XS, de beste motor die BSA Norton nooit maakte en andere noodsprongen

De opmerking over de XS en BSA werd een poosje geleden gemaakt. Als wat gemeen grapje ten opzichte van de teloor gegane Britse motor industrie. Zo’n Yamaha XS had dan ook zomaar een Brit kunnen zijn in zijn hele verschijning. Hij woog wat meer, de eerste serie blonk niet uit qua weggedrag, maar toch: Een 650 cc twin met de kruktappen op 360 graden. Dat was toch wel heel Engels in de ogen van veel mensen.

En als  de Britse motorindustrie met zo’n betrouwbare twin op de markt was gekomen?

Nou ja. Dan was dat uiteindelijk wel uitstel van executie geweest, want het tijdperk van de viercilinders was hoe dan ook aangebroken. Maar dat die Britten toch wel erg veel belangstelling hadden voor de Yamaha XS? Dat bleek uit de informatie die we via XS liefhebber/kenner Fried Anepool kregen.

Uit die informatie bleek dat Norton druk experimenteerde met een XS 650 die van isolastic motor ophanging was voorzien. De studie heeft Norton niet kunnen redden. We bedanken Fried voor het beeldmateriaal.

Meer laatste pogingen

In het kader van dezelfde achterhoede gevechten maakte Triumph nog de Quadrant. Waar de Trident anderhalve twin was, daar was de Quadrant een viercilinder op basis van de Trident. Maar mede omdat de Quadrant gewoon weer een stoterstangenmotor was, werd dat ook geen succes.

De BSA-Triumph Fury/Bandit maakte het ook nooit. De fraaie, 350 cc twin met – jawel – dubbele bovenliggende nokkenassen (en een schijfrem)  had een ‘Nippon beater’ moeten worden. Maar hij kwam nooit in productie en heeft daarom nooit kunnen bewijzen of hij tegen de 350 cc Honda’s op kon. De DOHC machines waren feitelijk ontwikkeld door de even legendarische als moeilijke Edward Turner, die de uitdaging na zijn pensionering had opgepakt. Turner meldde de enthousiaste Amerikaanse markt dat zijn nieuwste project zo goed als productierijp was.

En daarmee overspeelde de man zijn hand weer een keer enorm

Er zaten – zoals wel vaker bij zijn ontwerpen – toch nog wel wat dingetjes die de aandacht vroegen in zijn ontwerp. Zo hield hij bijvoorbeeld vast aan zij Old School gedachte dat een krukas voldoende had aan twee lagers. De motor waar tegen de Bandit/Fury het moest opnemen, de 350 cc Honda twin, die had een viermaal gelagerde krukas.

Turner en Hopwood waren geen vrienden

En daar kreeg Bert Hopwood, de chef designer van BSA Triumph knap de dampen over in. Hij zag Turner als een megalomane gek en verklaarde het project ten ene male als een slecht ontwerp. Tijdens tests gingen de motorblokken dan ook op veel verschillende, maar allemaal even overtuigende manieren stuk. En of Hopwood daar iets mee te maken had uit pure kift? Turner ging er in elk geval van uit dat Hopwood het productieklaar maken van de nieuwe twins uit pure pesterij twee jaar zou rekken. Hopwood zette Doug Hele aan het werk om Turners geesteskinderen te leren lopen. En dat had Hele kunnen lukken. Als hij meer tijd had gehad. Maar ook de ‘nieuwe’ Bandit/Fury werd weer te vroeg in de markt gezet. Toch was de motor op dat moment zeker niet slecht.

Bijna voorbij …

Terwijl BSA-Triumph richting ondergang wankelde miste het de seizoenstart voor de zo belangrijke Amerikaanse markt. Toch investeerde BSA-Triumph in pagina grote advertenties voor de nieuwe twins. Maar ik het voorjaar van 1971 had de groep het te druk met schuldeisers, banken en stakingen. En de nieuwe twins werden uit het programma geschrapt.

 

En er was ook voorzien in een Scrambler

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

1 Comment

  1. Meijer

    4 oktober, 2018 at 22:36

    Het zijn altijd weer leuke stukjes om te lezen de eerste Yamaha 650 wij zeiden het is een rijdende vibrator
    Waardoor nog wel eens een olie leiding naar de kop stuk trilde en olie ging lekken , hierdoor ging hij roken
    en stinken omdat de olie verbrande op zowel cilinder & kop hierdoor bleef de mechanische schade vaak
    (Beperkt) ik bestelde dan een nieuwe , zaagde hem door en plaatste er een olie bestendige hoge druk leiding
    tussen wat nooit geen problemen meer gaf .
    Maar bij Yamaha had men dit snel opgelost
    Verder een probleem loze fiets

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X