Historie

CZ: Česká Zbrojovka Strakonice

By  | 

ČZ  uit het voormalige Tsjechoslowakije maakte wapens en motorfietsen. Dat deden veel meer wapenfabrikanten. Want als de vrede weer eens uitbrak, dan was het volk naarstig op zoek naar goedkoop gemotoriseerd vervoer. En wapenproductie en het maken van motorfietsen vraagt om een zelfde soort technische precisie. Dus dat is duidelijk. Het beeldmerk van BSA waren immers ‘the piled arms’en Royal Enfields waren ‘made like a gun’.  En ooit was CZ, dat tegenwoordig bijna in een adem wordt genoemd met wat toch echt de concurrent, Jawa, was een heel eigen merk en een trotse wapenfabrikant.

CZ, Een fantasieloos namen beleid

CZ staat voor Česká Zbrojovka en betekent Tsjechische Wapenfabriek. In de socialistisch/communistische wereld was men niet er scheutig met sprankelende merknamen. Fabrieken werden genoemd naar waar ze stonden en naar wat ze maakten. Lekker duidelijk. Een bekend product uit die fabriek is de CZ 75, en die aanduiding sloeg dan niet op een cilinderinhoud. Het merk hoorde lange tijd tot het Laurin & Klement (=Skoda)-concern. In 1931 werden de eerste motorfietsen gebouwd. De machines verkochten goed, in de eerste twee jaar werden er al 5.000 afgezet. Ze waren voorzien van een 73 cc eencilinder-tweetakt motor die in een verstevigd fietsframe zat. Ook de tweede versie van 98 cc was een succes.

De eerste motorfiets

De eerste echte motorfiets verscheen in 1935. Dit was een 150 cc-model, dat tot 172 cc groeide voor het in productie kwam. In 1936 kwam er al een 250 cc machine in sport- en toeruitvoering. Vanaf 1937 werden de cilinderinhouden groter, hoewel er ook nieuwe lichte modellen verschenen.

In 1947 werd de fabriek onder de na-oorlogse regering genationaliseerd en er ontstond een gedwongen samenwerking met Jawa, waardoor de machines als Jawa-ČZ op de markt kwamen. Feitelijk werden de CZ’s wat later gewoon Jawa’s met een ander embleem en mogelijk andere kleuren. Vandaar: De Jawa/CZ club.In 1961 werd de naam weer terug veranderd in ČZ.

In West-Europa was ČZ vooral bekend om zijn enduro, cross trialmotoren maar er werd in de jaren zestig ook vol op mee gedaan aan wegraces.

In de jaren 1950-60 bouwde ČZ ook scooters onder de naam Čezeta.

De laatste opleving van ČZ

Rond 1990 ging men in een intussen meer kapitalistische omgeving een samenwerkingsverband aan met Cagiva, hetgeen er in resulteerde dat in 1996 de nieuwe ČZ’s alleen nog als Cagiva verkocht werden. Een afdeling van de oude fabriek, ČZ Velo, probeerde ook in 1996 de naam nieuw leven in te blazen, te beginnen met een 35 cc snorfietsmotortje.

In december 1997 werd het samenwerkingsverband met Cagiva wegens gebrek aan succes opgeheven en hoorde de naam ČZ tot het verleden.

Nu interessant genoeg

ČZ’s hoorden – met MZ en Jawa – tijden lang tot de klassiekers die alleen een kilowaarde hadden. Dat is intussen serieus veranderd. Mede omdat er in Tsjechië en Slowakije, net als in de Neue Bundesländer inmiddels zoveel welvaart heerst dat het gepast is om herinneringen aan het socialistische/communistische verleden nostalgisch te koesteren. In de tussentijd is het al zover gekomen dat CZ’s en Jawa’s in huis thuislanden nu meer opbrengen dan dat er hier voor wordt betaald. Daarom worden er hier Jawa’s en CZ’s gekocht om weer naar huis gebracht te worden. En daarom worden ze hier weer zeldzamer…

Ook precisiewerk: Het CZ sniper geweer

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X