in

De tandriem overbrenging: Ook alweer bijna 40 jaar oud

tandriem overbrenging
En zo zat dat aan de voorkant

In den beginne was er de riemaandrijving.

De tandriem overbrenging is vrij recent. Ooit begon secundaire transmissie als leren riem. Een leren riem – die onder spanning, want slippen deed hij maar al te graag – de verbinding vormde tussen krukas en achterwiel. Dat was het wel. Daarna kwamen de hulsen- en rollen kettingen die het bij voldoende onderhoud redelijk deden tot op het moment dat motoren meer dan 50 pk kregen. Bij de 67 pk van de CB 750 was de rek er voor die dingen echt wel uit. Gelukkig werd toen de O-ringenketting bedacht. En daarna kwam de tandriem overbrenging.


In 1979 bedacht Kawasaki dat vermogen ook via tandriemen over gebracht kon worden.

Kawa presenterde dat idee op de LTD’s, kneuterige custompjes. Met de ogen van nu zien die dingen er overigens niet uit. Even voor de duidelijkheid: er zijn V-snaren en tandriemen. Als het om de aandrijving bij tweewielers gaat, treffen we V-snaren aan als overbrengingsorgaan bij de scooters in de variator. Zo’n V-snaar heeft een zekere voorspanning nodig en brengt de kracht over via zijn flanken. Tandriemen worden gebruikt voor het aandrijven van achterwielen. Het was dus in 1979 dat Kawasaki (en Harley-Davidson) tandriemen gingen gebruiken om de achterwielen van motorfietsen aan te drijven. Die tandriemen werden bij Harley-Davidson en Buell gemeengoed ook de BMW 650 éénpitter kreeg zo’n secundaire aandrijving.

De aanligspanning

Een tandriem moet een zekere aanligspanning hebben om te voorkomen dat de tanden van de riem over de tanden van de poelie springen. Die voorspanning ligt op het niveau van de hoogste trekkracht die in de tandriem optreedt in de eerste versnelling. Het voordeel van deze voorspanning is dat er geen speling in de aandrijving naar het achterwiel zit. Na het afremmen op de motor ontstaat er dus geen ruk in de aandrijving als er weer gas wordt gegeven. Het fenomeen beperkt zelfs de slijtage van de achterband. Dat is mooi meegenomen. Die ‘stansmissiespelingsruk’ is bij een ketting wel het geval. Nog meer plussen: een tandriem is geruisloos en onderhoudsvrij. Alleen een regelmatige schoonvegen en een inspectie om beschadigingen op te sporen is nodig.

Een hoog rendement

Wat vastgesteld is, is dat de tandriem een hoger rendement heeft dan een moderne O-ring ketting, die het smeervet ‘binnenin’ de ketting houden. Als de buitenkant van zo’n O-ring ketting niet goed gesmeerd wordt, kost dat aandrijfvermogen omdat de wrijving tussen de rollen en de kettingwielen toeneemt. Dat kan 1,5 kW vermogen kosten! Een goed gesmeerde ketting verliest 0,9 kW en de tandriem slechts 0,6 kW. En voor de Old School rijders: Vermenigvuldig die waardes met 1,36 om aan de aantallen paardekrachten te komen.

En wat nadelen

Er zijn uiteraard ook nadelen verbonden aan tandriemen ten opzichte van aandrijfkettingen. Het instellen en handhaven van de voorspanning is niet eenvoudig, vandaar dat Buell dat op losttemet een spanrol. De poelies zijn bij een tandriem groot om de trekkracht in de riem laag te houden. Daardoor is de tandriem overbrenging niet zo geschikt als een ketting als de motorfiets snel erg snel is. Tot zo’n 160 km/h lukt het prima. Rijden met een open tandriem is goed voor de koeling, maar in theorie minder goed voor de slijtage.

De slijtage valt mee

Dat laatste blijkt in de praktijk gelukkig erg mee te vallen op ons wegennet. De levensduur van een goede O-ringenketting kan ook met een tandriem worden bereikt. We praten dan over zo’n 40.000 km. En na de inlooperiode hoeft zo’n tandriem met zijn wapening van staal of kunststofvezels.


Help ons mee deze website en de aangeboden artikelen gratis te houden. Abonneer uzelf op Auto Motor Klassiek en ontvang daarbij ook het blad 12x per jaar in de bus. Of doneer een gewenst bedrag op onze betaalpagina via deze link. We zijn u er zeker dankbaar voor.



 

 

3 Reacties

Geef een reactie
  1. 40000km met een belt? We hebben in de club verschillende motoren rond rijden die een ton met hun belt gehaald hebben. Harley zelf geeft 60-80 K op om de belt te vervangen. Scheelt toch wel iets met die o ringen ketting

  2. Eind jaren ’50, begin jaren ’60 gebruikte JLO de tandriem al als primaire aandrijving in de 50cc blokjes, de zogenaamde “Piano” blokjes.
    Dus als overbrenging tussen krukas en de 2- of 3bak.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Mazda museum

Automobil Museum Frey. Het eerste Mazda museum in Europa

Hoornsterzwaag

Gelukkig in Hoornsterzwaag