Praktijk en techniek

Professioneel gereedschap voor hobbyisten

By  | 

Op de foto bij de kop van dit verhaal ligt er ergens een halvemaantje van een klepveerborgplaat op. Een spietje.

Dat het op de de foto zo’n rommel is, dat is al niet te verdedigen. Maar de echte ellende kwam omdat er kleppen werden gedemonteerd zonder echte klepveertang. Mogelijk is de insteek bekend: met een stuk gaspijp waaruit een hap is geflext en een geïmproviseerde opstelling onder de kolomboormachine zijn klepveerschotels omlaag te drukken. Als de wankele constructie niet wegschiet. Ook opstellingen met een grote lijmtang met een stuk opgelaste pijp hebben hun beperkingen. Dat alles resulteert dan ook vaak in het wegschieten van een van de halve maantjes die de klepveerschotel op hun plek houden, de klepveerschotel en de klepveer. En zo’n spietje vind je dus never nooit meer terug.

Maar voor dat het zover was ging alles goed. De koppen kwamen makkelijk los.
De klepstoterblokken kwamen zuigend van hun geleiders. En met een droge tik op de kop van een passende dopmoer schrokken de klepspietjes en klepschotels uit hun aangekoekte ligplaatsen. Daarna kwam het zinloze gemier met dat stuk pijp.

Het bezit van goed gereedschap is hoe dan ook een vreugde. Het is mooi om te zien en het maakt ons sleutelwerk zoveel makkelijker. Je vindt het doorgaans niet bij de aanbiedingen van de Aldi, in de schappen van de Gamma of bij de lokale metaalwarenhandel. Wel bij de automaterialenhandel. De bevoorraders van garagebedrijven. En op een of andere manier komen we daar niet zo snel. Grappig genoeg hoeft al dat professionele gereedschap helemaal niet gruwelijk duur te zijn. Er is een indrukwekkend aantal aanbieders tussen Kinzo en Snap On. Merken als Midlock en Kraftwerk bieden in elk geval voor ons werkniveau prima spul tegen een aangemeten prijs. Want aan gereedschap dat zelfs bij intensief gebruik twee keer levenslang mee gaat, daar hangt toch vaak een te stevig prijskaartje aan.

suggestiebanner


We melden het bestaan van een overmaat bougiegat tap inclusief verloopbus al in een eerder verhaal. Naar aanleiding van het verdwenen halve maantje gingen we weer eens naar de automaterialenspeciaalzaak. Een klepveertang scoren was de eerste optie. Het liep prettig uit de hand.

KlepveertangKlepveertangen
Een klepveertang is een spaninrichting waarmee de schotel boven op de veer omlaag gedrukt wordt. De klepveer wordt samengedrukt. Die veerkracht is waar het mis gaat bij improvisaties. Met een omlaag gedrukte schotel kunnen de spietjes die de schotel op zijn plek houden weggenomen worden. Bijna alle mogelijkheden om ze weg te nemen vallen onder de wet op de kansspelen. De werkruimte is gering, de spietjes zijn klein en vettig. Het mooist gaat het verwijderen er van met een schroevendraaier met magneettip of zo’n handige, telescopische, magneetstift. Berg de spietjes onmiddellijk op in een potje. Ze hebben de neiging spoorloos te verdwijnen. Er zijn hoogst professionele klepveertangen die maar voor één motorsoort geschikt zijn. Dat soort gereedschap zit hem in de hoek van exoten met dubbele bovenliggende nokkenassen. Dat zijn overigens doorgaans niet de broeders die zelf sleutelen. Maar gelukkig biedt de automaterialen handel, het Internet of de volgende onderdelenbeurs ook voldoende ‘universele’ klepveertangen. En daarbij gaat het grapje ‘universeel, want past nergens op’ nu eens niet op. Die tangen zijn er voor gebruik bij nog gemonteerde koppen en voor gebruik bij al gedemonteerde koppen. Voor ons is de laatste soort de meest zinnige aanschaf. Aan de bovenkant steunt de klem op de klepveerschotel of omvat hij die schotel. Doordat het indrukken perfect in lijn met de klepsteel gaat blijft de constructie stabiel. Door het gecontroleerd spannen van de klepveer komen de spietjes spanningsvrij op de schotel te liggen. Met de magneettip zij ze dan rustig uit te nemen zonder dat de monteur bang hoeft te zijn voor om zijn oren vliegende onderdelen. Deze aanpak is vanaf het moment dat de tang geplaatst wordt erg goed voor de verdere gang van zaken. Het ding brengt net als alle goede gereedschap geen instant vakmanschap, maar wel rust in de klus.

Zuigerveerklemmen
Ooit zitten modderen met uit een Remia-emmertje gesneden stroken plastic stroken en slangenklemmen? Met stukken conservenblik? Zuigerveerklemmen zien er professioneel uit aan het gereedschapbord en ze veranderen een drama in een feestje. De exemplaren die met een schroefdraadspindel op spanning gebracht worden zijn prima. Maar dit systeem werkt sneller. Ze zijn vaak per stuk, en niet alleen als set te koop.

Schroefdraad reparatiesets
“Helicoil” is een merknaam. In de loop der tijd zijn de patenten van dat merk verjaard en nu mag iedereen ‘Helicoils’ maken. Dat gebeurde een aantal jaren ook met klittenband van ‘Velcro’. In het dagelijkse spraakgebruik spreken we nu over Helicoils en Velcro terwijl die betreffende fabrieken er niets meer mee te maken hebben. Maar ‘schroefdraadreparatieset’ bekt nu eenmaal minder dan ‘Helicoil’. De vervangende makers hebben van alles gedaan om gaten in de verkoop van de echte Helicoil lijn te slaan. Op de Chinese manier brachten ze ‘Helicoilsets’ van bedroevende kwaliteit op de markt. Voor bijna geen geld. Mijd Chinese naslag de komende tien jaar nog als de pest. Op een slimmere manier verkochten ze hun kwalitatief goede producten niet meer in dure, complete sets van M4-M14, maar maakten ze setjes met de spullen om bijvoorbeeld M6 of M8 schroefdraad te herstellen.

Een stuk of tien losse schroefdraden (inserts) er in en klaar is elke hobbyist. Behalve wanneer die hobbyist de een dergelijk setje dan weer op een al te onduidelijk stalletje koopt. Want ook in deze sector is er veel Chinees vuil te koop. Bij de lokale automaterialenhandel ligt doorgaans altijd wel een goedkoper, maar een even zo goed alternatief voor ‘Helicoil ‘. De lokaal opererende handel ziet immers graag dat klanten tevreden zijn en terugkomen. Let er overigens wel op dat er bij montage van zo’n losse schroefdraad zorgvuldig volgens de voorschriften en uiterst rustig gehandeld wordt. Een goed ingezette ‘Helicoil’ is sterker dan de schroefdraad ooit was. Een ‘insert’ die scheef of met onregelmatige krachtsontplooiing is geplaatst kan goed zijn voor urenlang gedoe voor hij weer verwijderd is.

Hoonstenen
Komt dat bekend voor: een motorblok waarbij de slotspeling van de zuigerveren wat droevig is, maar waar de verdere maatvoering nog acceptabel is? Dan is het monteren van nieuwe zuigerveren een aardige aanpak. Maar zuigerveren lopen niet in wanneer ze het lopen moeten leren in een cilinderboring die in de loop van zijn bestaan wat ‘verglaasd’ is. In vroeger dagen was het ophonen van een boring een klus waar een revisiebedrijf zijn hand niet omdraaide. De hoonsets waren indertijd fraaie, riant ‘ge-engineerde’ apparaten. En de hele actie werd uitgevoerd terwijl het blok of de cilinder indrukwekkend ingeklemd werd. Vakmanschap is meesterschap.

Dat gevoel. Nu vinden we bij de automaterialenzaak drie-steens hoonsets die je gewoon in de boortol kan zetten. Qua vormgeving zijn ze er een heel stuk doordachter op geworden. Dat betekent feitelijk dat ze er vrij licht om dicht en blikkerig uit zien. Maar die berekende scharminkeligheid doet niets aan hun effectiviteit af. En nu kunnen we – met wat beleid en kalmte – zelf onze cilinderboringen keurig inloopklaar maken. En omdat de hoonsets veerbelast zijn kan er met maar een maat een heel scala aan boringen opgefrist worden. En omdat zo’n set bij hobbygebruik een mensenleven mee gaat is de aanschaf er een die altijd te verdedigen is. Bovendien is het gewoon fijn om professioneel gereedschap te hebben.

‘Pondensleutels’ of momentsleutels
Er zijn nog steeds mensen die het vingertoppengevoel hebben om elke schroefverbinding op het gevoel goed vast te draaien. Of te verzieken. Sommige hebben zelfs meer gevoel dan de mensen die ervoor geleerd hebben. Begin jaren zeventig werd er bijvoorbeeld een autofabrikant overstroomd met klachten over kapotte koppakkingen. En als de koppakking onder garantie was vervangen? Dan ging hij weer stuk. En weer. Uit de stroom klachten bleek dat er in heel Europa maar een dealer was waar de auto’s na reparatie bleven rijden. De dealer kraag een zware delegatie over de vloer en de eerste monteur werd met het nodige ontzag uitgenodigd te vertellen wat zijn geheim was. De man haalde zijn schouders op en zei: “Je ziet toch direct dat de aanhaalmomenten die jullie voor de kopbouten opgeven niet deugen? Ik draai ze gewoon wat vaster aan”. Toen de onderzoekers vroegen ‘hoeveel vaster’ kregen ze weer een schouderophalen: “Gewoon, totdat het goed aanvoelt’.

De momentsleutels die soms in de knakenbakken liggen, dat zijn de dingen met een wijzer die over een schaal bij het handvat loopt. Laat ze maar liggen. Een echte momentsleutel is veerbelast en geijkt. In het bedrijfsleven worden ze zelfs regelmatig her-ijkt. En over het feit dat sommige vertegenwoordigers daar een kans zien om een nieuwe momentsleutel te verkopen, ach daar praten we niet over. Zo’n goede momentsleutel geeft bij het behalen van het juiste aanhaalkoppel een klik. Na de eerste klik is het goed. Die klik is ook een heel makkelijke manier om de eigen momentsleutel te ijken. Bel een sleutelvriendje met ook een momentsleutel. Stel de sleutels op het zelfde moment in en verbind ze met wat verloopstukken aan elkaar. Begin dan druk uit te oefenen. Wanneer de momentsleutels op hetzelfde moment klikken, dan kun je er van uit gaan dat de afstelling nog acceptabel is.

Ook handig
Sommige dingen denk je nooit aan totdat het te laat is. Zo is een ruitensnijder een fantastisch stuk gereedschap. Maar wanneer vervang je zelf nu een gelijmde voor- of achterruit. Bij een van de redactionele voertuigen is dat onlangs toch gedaan. En dan merk je dat het uithalen en monteren van een ruit een dankbare doe het zelf klus kan zijn. Als je een ruitensnijder, een Stanleymes, wat thinner, kit en ducttape hebt. Voor de kosten hoeft het niet gelaten te worden. Kostentechnisch is een geknikte voelermaat een ook lachertje. Maar in praktijk kan het net het ding zijn dat het verschil maakt tussen vloeken en neuriën. Een stethoscoop is een veel betere geluidszoeker dan de vaak gebruikte lange schroevendraaier. En je kunt er met het huidige falende gezondheidsbeleid nog mee bijklussen ook. Ook handig: de uitlaatpijpensnijder. Het grote broertje van de pijpensnijders die elke loodgieter bij zijn aanrechten installatiewerk gebruikt. Voorkomt moedeloos scheef verlopende zaagsnedes met rafelige kanten. De bij de Britse klassiekerspecialist Imparts (www.imparts.nl) gevonden infrarood thermometer is dan helemaal iets feestelijks. Met het nog geen 70 euro kostende apparaat kunnen radiateurs op cold spots gecontroleerd worden. Uitlaat (spruitstuk)bochten kunnen er mee op thermisch evenwicht gecontroleerd worden, de temperatuur van de (schijf)remmen kan er mee gemeten worden en met de laserzoeker van het apparaat kan je de huiskat helemaal gek maken.

De alternatieve aanschafroute
Goed gereedschap heeft zijn prijs. En zelfs leveranciers als Midlock en Kraftwerk leven hun spullen voor een keurige prijs, maar niet voor niets. Voor mensen die graag speuren en neuzen zijn de gangbare auto- en motorbeurzen natuurlijk bekend. Wat veel van ons nog niet weten is dat er erg veel wordt aangeboden op bijvoorbeeld de Beverwijkse Zwarte Markt – de Bazaar – en de veel gezelliger en minder massale Vrije Markt in Cuijk. (www.debazaar.nl www.vrijemarkt.nl). Het aanbod is daar zo breed dat het een prima idee is, om daar met een paar koppels naar toe te gaan. Dan kunnen de dames links om en de jongens rechtsom. En dan maar eens afwachten wie er bij het samenkomen op het overdekte terras het meest heeft uitgegeven. Dat kunnen de meiden wel eens zijn. Want het goedkope gereedschap op deze beurzen is vaak van hoogwaardige kwaliteit. Dan gaan we niet voor de knakenbakken, maar voor het aanbod van gebruikt, professioneel gereedschap. Een deel daarvan is misschien ooit een keer van de vrachtwagen gevallen. Maar veel van de slag-, steek-, ring-, en momentsleutels is afkomstig van de Domeinen. Ex legermateriaal. En ons leger ging nooit voor Kinzo. Ook niet als het op hamers, schroevendraaiers, snij-ijzers, elektrisch en hydraulisch gereedschap en alles wat je maar denken kunt ging aankwam.

Vanuit de motorrijderhoek kwam er nog een mooie tip over aanschaffen via de alternatieve route. Een hydraulische motorbrug maakt het sleutelen tot een feest. Maar hydraulische motorbruggen zijn aardig aan de prijs. Het alternatief kwam van de Naardense Kringloopwinkel. Daar werd voor € 150,- een hydraulisch in hoogte verstelbaar ziekenhuisbed gekocht. De wielen gingen er onderuit en de matras werd vervangen door een stuk aluminium tranenplaat. Het maximale hefgewicht van de tafel werd opgegeven voor 300 kilo. Maar een bevriende ziekenhuis medewerker wist te vertellen dat dit soort ziekenhuis materiaal altijd nog een marge van 100% heeft.

contentbanner



Ook leuk om te lezen…


Nu in de winkel

Het novembernummer van Auto Motor Klassiek, met deze maand onder andere restauratieverslagen van de NSU Prinz, b en een Rabeneick prototype. Heel bijzonder is de Honda City, sowieso bijna niet gezien in Europa en deze is ook nog eens nieuw.

En verder:

  • Rover P5B Coupé
  • Laverda RGS
  • Shelter en andere dwergauto’s
  • 40 jaar Lancia Delta
  • Oldtimer en Classic Cars Leek

En meer dan 25 pagina's nieuws, technische tips, evenementenverslagen, previews en ruim 40 pagina's oldtimers te koop. Abonneer nu en bespaar bijna 40% per maand.

Dolf Peeters

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *