Nieuws

Kruiskoppeling en homokineten

By  | 

Kruiskoppelingen en homokineten

 Assen met een knik werken niet. Daarom zijn er flexibele koppelingen bedacht. Voor de aandrijfasje van een klokje kant dat een ingevulcaniseerd stukje rubber zijn. Maar voor het serieuze werk zijn er kruiskoppelingen en homokineten.

Een on-eenparige loop

De kruiskoppelingen maken het mogelijk om een draaimoment onder een hoek over te brengen. Kruiskoppelingen kunnen hoeken tot 20˚ overbrengen. Een groot nadeel van de kruiskoppeling is dat deze oneenparigheden veroorzaakt in de aangedreven as. Deze oneenparigheid wordt veroorzaakt door het kantelen van het kruisstuk tijdens het ronddraaien. Dat is een vrij gecompliceerd verhaal met on-eenparige hoeksnelheden. Het houdt in dat de as achter de koppeling met een niet constant toerental draait. Dat is overigens op te lossen door er nog een 90 graden verdraaide kruiskoppeling achter te zetten. Maar bij technische hoogstandjes als bijvoorbeeld de Russische M72’s namen de bouwers de oneenparigheid blijkbaar voor lief. In het cardan zit maar 1 kruiskoppeling. En geen Russenrijder heeft daar ooit last van gehad. Maar het kon natuurlijk beter.

De homokineet

En een homokineet is het slimme broertje van de gewone gaffel kruiskoppeling. Een homokinetische koppeling is een kruiskoppeling welke zo geconstrueerd is dat deze de rotatie gelijkvormig overbrengt. Dit is mogelijk doordat de kogels, die de krachten overbrengen, als de koppeling onder een hoek gebracht wordt op dezelfde afstand van de hartlijn van elkaar komen te staan. De uitgaande as blijft zo op een constant toerental. En bij voorwielaandrijvers (en soms in het cardan van motorfietsen) kan zo’n ding stuk gaan. Of stuk lijken te zijn.

Stuk of niet stuk?

Als bij voorwiel aandrijving de kruiskoppeling (homokineet) versleten is uit zich dat vaak in een bonkend geluid. Als de aandrijfas erg slecht is gaat het vaststellen van de speling vrij gemakkelijk. Maar in de begin fase kan er veel twijfel zijn of het daadwerkelijk de aandrijfas is die je hoort. De koppeling (homokineet) bevind zich onder een stofkap. Deze hoes is om de koppeling die gesmeerd word door speciaal homokineet vet, te beschermen tegen vuil en vocht van buiten af. Deze hoes zorgt er natuurlijk ook voor dat het vet binnen de hoes blijft. Als deze stofhoezen naar verloop van tijd door weer beïnvloeden hard worden kunnen ze scheuren en moeten ze vervangen worden.

Vals alarm

Het komt ook voor dat als de hoezen hard geworden zijn deze erg veel herrie maken. Zoveel herrie dat je al snel denkt dat de as (homokineet) zelf het geluid veroorzaakt. Door de hoes aan de buiten kant met vet of vaseline in te smeren is het probleem opgelost. Als de hoes wel vervangen moet worden is dit zonder speciaal gereedschap erg lastig. De smalle opening van de hoes moet namelijk als eerste over de homokineet schuiven. De hoes moet nadat deze gevuld is met speciaal homokineet vet met de daarvoor bestemde klemmen gemonteerd worden. Als er tijdens het monteren aan de rand van de stofhoes te veel vet zit, is het handig daarvoor remmenreiniger te gebruiken.

Oh ja: een bonkend, knarsent, krakend geluid kan ook door ophanging rubbers veroorzaakt worden. Een stevige douche met WD 40 wil daar nogal eens wonderen doen.

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X