Motoren

BMW en EMW. Zoek de verschillen

By  | 

De BMW R 35 was een vreemde eend in de bijt toen hij in 1937 te koop kwam. BMW had het jaar ervoor de nieuwe buisframes voor de R 5 en de R 6, zelfs voor de ‘goedkope’ R 20 geïntroduceerd. Die machines waren ook voorzien van hydraulisch gedempte telescoop voorvorken. Maar de R 35 had nog het intussen echt gedateerde geklonken plaatframe en een nog ongedempte telescoopvork. Op de plaats van de dynamo, bij de R 20 al op het voorste krukas-einde, was weer links boven op het motorblok. Er was alleen een handversnellingspook, terwijl BMW al sinds 1936 voetschakeling had gebruikt.

Vanwege de oorlog?

Waarschijnlijk wilde BMW, omdat de oorlogsdreiging steeds duidelijker werd, een zo goedkoop mogelijk, duurzaam en betrouwbaar product op de markt zetten. De R35 is in elk geval ook tijdens de Tweede Wereldoorlog is ingezet. De R 35 was duidelijk ontwikkeld als “Behördenmaschine”, als ‘dienstfiets voor beambten. En zijn soldaten dat ook niet?  Qua blok was de R 35 eigenlijk een R 4 met een kleinere boring en met de cilinderkop van de R 3.

Te ouderwets voor de oorlog

In 1940 werd de productie van de R 35 gestopt, omdat de motor niet meer voldeed aan de militaire eisen. Na de oorlog was de fabriek in Eisenach weliswaar zwaar beschadigd, maar een groot deel van de machines was opgeslagen in verschillende kalizoutmijnen in de omgeving die door de Nazi´s ook voor de opslag van geroofde kunst en zo werden gebruikt.  Daar lagen dus ook onderdelen ongeveer 1.000 BMW R 35’s te maken. Adolf Hitler had bevolen de fabriek in april 1945 op te blazen, maar de Amerikanen vielen al op 6 april Eisenach binnen, dat gooide roet in de planning. De zaak werd niet opgeblazen. . I

De Russen werden de baas

In juli kwam Eisenach in de Sovjet-bezettingszone te liggen. Om ontmanteling van de fabriek te voorkomen, liet de directie maarschalk Georgi Schukow een BMW 321 auto. De maarschalk was kennelijk onder de indruk want hij gaf opdracht er nog vijf te produceren. De Sovjets hadden ook al ervaring met BMW motorfietsen, want al in 1939 had het Russische leger via Zweedse tussenpersonen een stel BMW R 71 zijspancombinaties gekocht, uit elkaar gehaald en gekopieerd . In 1941 werden de eerste BMW clones als “M 72” gepresenteerd. Die bastaard BMW´s zijn intussen ok al gezochte klassiekers. Maar de productie van de R35´s viel prima in het straatje van de Sovjets.

 

R35’s uit bestaande voorraden

De directie kreeg de opdracht om uit de restbestanden 220 R 35’s te bouwen. Daar moesten nog wel even de frames voor geregeld worden, maar de rest van de onderdelen lag gewoon voor het grijpen. Toen de proefserie was goedgekeurd kreeg de “Fahrzeug- und Maschinenfabrik Thüringen”, zoals de fabriek toen werd genoemd, opdracht de R 35, in eerste instantie als herstelbetaling aan de Sovjet-Unie weer in productie te nemen.

De fabriek werd onteigend

De minister-president van de deelstaat Thüringen onteigende de fabriek in september 1945, ondanks protesten van BMW. De fabriek viel nu onder de vennootschap Awtowelo en maakte vanaf dat moment deel uit van de Sovjet planeconomie. In 1945 moesten nog 70 motorfietsen gebouwd worden, maar het werden er slechts 16. De Sovjet plan-economie heeft nooit erg best gewerkt.

BMW’s, maar geen echte BMW’s

De ´Sovjet´productie van de BMW auto’s én de R 35 ging tot 1955 gewoon door. Eerst complee met het blauw witte BMW-logo op de tank, om op die manier de Westerse markt te kunnen bedotten. Daar was BMW niet echt blij mee. Na een gerechtelijke uitspraak werden de oost Duitse BMW´s EMW´s omdat de fabriek werd omgedoopt tot VEB Automobilwerk Eisenach, met de merknaam EMW (Eisenacher Motorenwerk) voor de motorfietslijn.

Blauw wit werd rood wit

Het logo werd subtiel gewijzigd: wat blauw was werd rood en in de zwarte rand kwam “Eisenacher Motorenwerk” te staan. De typenamen van zowel de auto’s als de motorfietsen veranderden in eerste instantie niet. Zo ging de BMW R 35 “EMW R 35” heten. En intussen zijn die EMW´s geen dingen meer waar over klassieker liefhebbers bozig zijn. Ze zijn ook erkende klassiekers. Maar BMW R35´s zijn meer waard dan EMW R35´s. Ze worden daarom regelmatig omgekat. Let daar even op bij aankoop.

Groei en updates

De productieaantallen van de eerste jaren zijn niet bekend, maar de aantallen stegen tussen 1949 en 1955 van ruim 4.000 naar dik 13.500. In tegenstelling tot waar men later van producten uit de DDR en CCCP aan gewend raakte, werden ook de rood witte BMW´s gemoderniseerd. In 1952 kreeg de R 35 hydraulische schokdemping in de voorvork en bovendien werden de harmonicarubbers van de vork vervangen door stalen buizen.

De naam na de update werd ´R 35/2´. In 1953 werd de machine voorzien van plunjervering achter, een systeem dat door BMW vanaf 1938 op zwaardere modellen al was ingevoerd. Het frame werd verlengd en verstevigd, de carterventilatie gewijzigd, ende motor kreeg  voetschakeling. En toen waren we bij de R 35/3.

 

In (inmiddels) West-Duitsland kreeg de R 35 na 1940 geen opvolger (pas in 1948 verscheen de 250cc R 24). Maar eigenlijk kunnen de EMW R 35/2 en R 35/3 wel als zodanig worden beschouwd.

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    X
    X