50 jaar GTI bij Volkswagen. De Scirocco was de eerste.

Volkswagen besteedt dit jaar de nodige aandacht aan het vijftig jarig bestaan van de Golf GTI. Vaak wordt verondersteld dat deze hothatch de eerste auto van VW was die de GTI letters droeg. Daarnaast wordt vaak gedacht dat de Golf eerder werd gelanceerd dan de Scirocco. In beide gevallen is die gedachtengang onjuist. De Scirocco kwam eerder dan de Golf, en dat geldt ook voor de GTI uitvoering.

De Scirocco verscheen in 1974 als compacte coupé, intern bekend als Typ 53 en ontworpen door Giorgetto Giugiaro. Opvallend genoeg stond het model ruim twee maanden eerder bij de dealers dan de Golf. De Scirocco onderscheidde zich met zijn lagere en sportievere carrosserie, terwijl de Golf vooral werd gepositioneerd als praktische en veelzijdige hatchback. De ontwikkelingsfase verliep onder stoom en met kokend water, óók omdat de Scirocco in technische zin de kastanjes uit het vuur moest halen voor de Golf, die nadrukkelijk werd gepositioneerd als Keveropvolger én VW uit de rode cijfers moest trekken.

Sportieve positionering

Het ontwerp van de Scirocco kenmerkte zich door strakke lijnen en een lage bouw. Volkswagen omschreef het model destijds als ‘Scirocco. Ein Sport-Coupé in Bestform’. De combinatie van Italiaans design en een modern platform met voorwielaandrijving markeerde een volgende stap in de stijlbreuk ten opzichte van Volkswagens eerdere luchtgekoelde modellen. Binnen het gamma vormde aanvankelijk de Scirocco TS de sportieve topversie. Deze uitvoering beschikte over een 1,5-liter carburateurmotor met 85 pk, maar maakte nog gebruik van conventionele techniek.

Eerste productie-GTI

Halverwege de jaren zeventig werkte Volkswagen aan een sportieve variant van de Golf. Daarbij ontstond ook het idee om een vergelijkbare uitvoering van de Scirocco te ontwikkelen. De Scirocco GTI ging medio 1976 in productie, nog voordat de Golf GTI later dat jaar officieel werd gepresenteerd en in productie werd genomen. De Golf GTI beleefde overigens wél eerder zijn wereldpremière, die gebeurtenis vond plaats op de IAA in Frankfurt van september 1975. Beide GTI-varianten kregen de 1,6-liter viercilinder met mechanische Bosch K-Jetronic-injectie en een vermogen van 110 pk. Daarmee deelde hij zijn technische basis grotendeels met de latere Golf GTI. De krachtbron stamde overigens uit de Audi 80 GTE. Volkswagen voorzag het model daarnaast van aangepaste stabilisatoren, geventileerde schijfremmen aan de voorzijde en een sportiever afgestemd onderstel. Standaard stond de auto op 13-inch stalen velgen met 175/70 HR13-banden.

Lichtgewicht coupé

Door zijn lagere gewicht en gestroomlijndere carrosserie was de Scirocco GTI in de praktijk iets sneller dan de Golf GTI. De topsnelheid lag op 186 km/u, waarmee hij nipt boven de Golf uitkwam. De Golf was als GTI meer uitgesproken, terwijl de Scirocco GTI qua uiterlijk relatief ingetogen bleef. GTI-badges ontbraken op de voorzijde, al onderscheidden details zoals de rood omlijste grille en grotere voorspoiler hem van andere uitvoeringen. In het interieur waren onder meer het driespaaks sportstuur (Spucknabe), extra VDO-meters en sportstoelen met geïntegreerde hoofdsteunen aanwezig. De Schottenkaro-bekleding kreeg een ander ruitpatroon dan de bekleding in de Golf GTI. Ook was de kleurstelling van de stof anders.

Productie bij Karmann in Osnabrück

De productie vond plaats bij Karmann in Osnabrück, niet ver van de Nederlandse grens. Karmann werkte al sinds de jaren dertig samen met Volkswagen en produceerde ook modellen als de Karmann Ghia, de Kever Cabriolet en later de Golf Cabriolet. De Scirocco sloot daarmee aan bij een traditie van meer specialistische Volkswagen-modellen die buiten de reguliere massaproductie werden gebouwd. In 1981 maakte de Scirocco uit de eerste generatie plaats voor de volgende modelserie: de Scirocco II, die ook weer als GTI leverbaar werd.