Lancia bij Martin Poort: eigenzinnige techniek in De Bilt

Lancia vraagt zelden om de kortste weg. In De Bilt werkt Martin Poort aan auto’s die hun reputatie niet danken aan eenvoudige techniek, maar aan constructies waarvoor kennis, passend gereedschap en geduld nodig zijn. Precies daarin zit voor veel liefhebbers de aantrekkingskracht: Lancia is niet alleen een merknaam, maar ook een manier van denken.

Foto’s: Jan Eggink

Het zwaartepunt ligt bij de periode waarin Lancia nog nadrukkelijk zijn eigen koers voer. De jaren 1966 tot 1969 vormen daarbij een belangrijk ijkpunt. In 1969 werd het financieel kwetsbare merk definitief ingelijfd door Fiat. Voor veel Lancia-liefhebbers markeert die overname het moment waarop de oude technische zelfstandigheid onder druk kwam te staan.

Lancia vóór en na 1969

Voor auto’s van vóór 1969 was veel merkspecifiek gereedschap nodig. Officiële dealers beschikten destijds over speciale sets, maar zulke uitrusting is inmiddels schaars. Poort heeft gereedschappen in eigen beheer nagemaakt en uitgebreid. Dat is geen aardigheid voor de vitrine, maar een praktische voorwaarde om aan deze auto’s te kunnen blijven werken.

Die noodzaak speelt ook bij latere modellen als de Gamma. Lancia maakt inmiddels deel uit van Stellantis, dat veertien merken beheert, en de onderdelenvoorziening voor auto’s als de Gamma is complexer geworden. De Lancia Club Nederland, met ruim 600 leden, wordt daarom genoemd als belangrijk punt voor actuele informatie en technische ondersteuning. Bij dit soort auto’s staan liefhebberij, netwerk en specialistische kennis dicht bij elkaar.

Gamma-techniek met een gebruiksaanwijzing

De Lancia Gamma verscheen in 1976 en geldt hier als het laatste model dat volledig in de eigen Lancia-studio’s werd ontwikkeld. Onder de kap lag een viercilinder boxermotor van 2000 of 2500 cc. De Gamma had voorwielaandrijving en een bijna gelijke gewichtsverdeling tussen voor- en achteras. Standaard waren snelheidsafhankelijke stuurbekrachtiging, bekrachtigde schijfremmen rondom en een handgeschakelde vijfversnellingsbak. Een automatische transmissie was als optie leverbaar.

De motor leverde bij 2000 rpm al 90 procent van het maximale koppel, maar de Gamma is ook een voorbeeld van Lancia-techniek die onderhoud niet vergeeft. De nokkenassen werden aangedreven door getande riemen. De linker nokkenas dreef via een V-snaar ook de pomp van de stuurbekrachtiging aan. Bij een koude start in winterse omstandigheden, met maximaal uitgedraaide stuurinrichting, kon de distributieriem een tand verspringen. Dan kon contact ontstaan tussen zuigers en kleppen.

Daar kwamen andere aandachtspunten bij. Gamma’s konden koelingsproblemen krijgen, met doorgeslagen cilinderkoppakkingen als mogelijk gevolg. Bij herstel daarvan moeten volgens Poorts praktijk ook de voetpakkingen van de natte cilinderbussen worden vernieuwd. Het zijn precies de werkzaamheden waarbij algemene sleutelervaring niet genoeg is.

Poort ontwikkelde voor Gamma-motoren een modificatie voor de oliepomp en zoekt ook op andere punten naar oplossingen wanneer originele onderdelen nauwelijks nog beschikbaar zijn. Remschijven voor de Gamma zijn in de reguliere handel vrijwel niet te vinden. Hij ontdekte dat remschijven van de Citroën CX na aanpassing van de steekcirkel als basis kunnen dienen. Daarna is nog afdraaien nodig, of een aanpassing aan de remklauwen.

Ook de automatische transmissie vraagt aandacht. De Lancia AP-transmissie is een drietrapautomaat van het Britse Automotive Products. Schokkerig schakelen, haperingen en slippende koppelingen komen voor; spoelen van de transmissie en reinigen van de interne filters kan in sommige gevallen helpen. Daarnaast spelen elektrische storingen door verouderde bedrading en gecorrodeerde massapunten een rol. Bij diverse Lancia-modellen kan voortijdige slijtage optreden aan bussen en schokdempers, terwijl nieuwe originele schokdempers al geruime tijd niet meer leverbaar zijn.

Flavia Sport Zagato

Naast de Gamma komt ook de Flavia Sport Zagato langs. Poort bezit meerdere Flavia 1800 Zagato Coupés; zijn verzameling vertegenwoordigt ongeveer 1 procent van de wereldwijde productie van die uitvoering. Van de Flavia Sport Zagato zijn 626 exemplaren gebouwd, met een aluminium carrosserie van Zagato. Daarvan kregen 512 auto’s de 1800 cc-motor.

Poort werkt aan een exemplaar met 1800-motor, vijfversnellingsbak en een prototype-inspuitsysteem van het Nederlandse merk Tubantor. Ook het zeldzame mechanische Kugelfischer-systeem speelt een rol. Van de Sport Zagato met dat systeem zijn 32 exemplaren geproduceerd, en Poort beheerst de afstelling en revisie ervan.

Het volledige stuk staat in Auto Motor Klassiek van augustus, nu in de kiosk.

Ook het lezen waard

Deze stukken raken aan Lancia of liggen er in elk geval dicht tegenaan.

• Lancia Kappa (1995-2000) Aankoopadvies
• Fulvia. De sportieve Lancia

Hieronder staan nog meer foto’s.