Heel vroegah

Alex heeft zichzelf in een impuls een miskoop gedaan. Zijn ‘nieuwe’ motorfiets – een George Roy Majestic – is hem toch te modern. Want eigenlijk ligt zijn interessegrens bij motorfietsen van vóór 1914. Dat zijn machines uit de dageraad van het motorrijwiel. Duidelijk herkenbaar als motorfiets.

In die prille dagen was er nog weinig kennis en waren de beschikbare materialen beperkt. De viertaktmotoren waren zijkleppers met atmosferisch openende inlaatkleppen – de snuffelkleppen – en de mengselvoorziening werd verzorgd door oppervlaktecarburateurs, waarbij de aangezogen lucht over een benzinevijvertje waaide om zo wat benzinedamp mee te nemen. Die benzine kocht je per fles bij de apotheker. In plaats van met een O- of X-ringketting werd de aandrijving verzorgd door een leren riem. Die aandrijving gebeurde doorgaans zonder nieuwigheden als een koppeling of versnellingsbak, maar gewoon direct vanaf de krukas. Versnellingsbakken waren nog niet in beeld. Er waren hooguit band- of velgremmen.

Om zo’n ding rijdend te houden moest de berijder eigenlijk een professionele machinist zijn. Het luchtmengsel, de ontsteking en de smering moesten tijdens de rit constant handmatig in toom worden gehouden. Motorrijders hadden revolvers bij zich om zich de honden van het lijf te houden. En onderweg ging er van alles stuk, omdat de basistechnologie ver achterbleef bij de materialen en materiaalkennis van nu. Het vernuft was er wel. De technologie van de radiale klepopstelling komt al uit de jaren twintig en werd in 1931 voor een breder publiek beschikbaar.

Terug naar het stukgaan. Dingen die onderweg kapotgingen (en gerepareerd werden): frames braken, aandrijfriemen sneuvelden, motorblokken liepen vast, zuigers gingen stuk en kleppen begaven het. Dat was in de tijd dat er nog veel nauwelijks verharde wegen waren, maar waarin elk dorpje wel een smederij had. Of anders kon je terecht bij een van de ontelbare keuterboertjes.

In het clubblad van de Veteraan Motoren Club lezen we over een georganiseerde motorrit, een soort wedstrijd. Bij een deelnemer breekt de zuiger. Hij loopt in een paar uur naar het station, pakt de trein naar Arnhem, waar hij bij een motorzaak een ongeveer passende zuiger vindt. Die wordt op de correcte diameter afgedraaid en de reiziger gaat met het kleinood terug naar zijn motor, die door zijn passagier op een huifkar is geladen en in een dorpje wat dichter bij Arnhem bij een smidse is gelost. De kapotte zuiger is intussen al gedemonteerd. De nieuwe zuiger wordt gemonteerd en de techniek wordt weer opgebouwd. En het team is terug in de race, of beter gezegd: de rit van circa 130 kilometer. Bij het afvlaggen zijn ze geëindigd op de vierde plaats.

Een andere deelnemer was trouwens met passagier en al over de kop gegaan toen hij bij een illegaal afsnijdinkje van de route tussen twee bomen door wilde rijden. Die bomen stonden iets dichter bij elkaar dan het stuur breed was.

Dat was heel vroeger. Nu rijden motorrijders blind op hun navigatie. En als je op een bospad even stopt voor een slok koffie uit de thermoskan en wat nicotine, dan belt de alarmcentrale om te melden dat je al twintig minuten niet hebt gereden. Of alles nog wel in orde met je is?

En mocht je pech hebben? Dan is er de mobiliteitsgarantie en mag je boos zijn als de vervangende motorfiets niet aan je smaak voldoet.

En wij, de gewone klassiekerliefhebbers? Onze spullen zijn onnoemelijk veel beter dan die uit de begintijd. We kennen een Gold Wing-rijder die met alleen het reguliere onderhoud 240.000 kilometer op de teller heeft staan en die zijn motor zonder nadenken pakt voor een spontaan weekend Vogezen.

Met onze klassiekers zitten we in het mooie gebied tussen oud en nieuw. En als je naar de nieuwprijzen van motorfietsen kijkt, dan rijden we ook nog eens bijna voor niets.