Ha! Alcohol

Ik sleutel niet voor anderen. Ten eerste ben ik niet meer dan een goedwillende amateur – met een halve eeuw sleutel- en improvisatie-ervaring, dat dan weer wel – maar je moet met beunen geen vaklui voor de voeten lopen. En toen kwam er een kennis die zijn klassieker groot onderhoud had laten geven bij zijn lokale dorpsgarage. Zijn auto liep niet lekker…

‘Dorpsgarages’ of ‘universeeltjes’, niet-merkgebonden garages, zijn doorgaans na de garantieperiode van een auto een goed en betaalbaar alternatief voor officiële merkdealers. Uit eigen beleving durf ik te zeggen dat de monteurs van universeeltjes vaak net wat – of veel – scherper zijn dan merkmonteurs van recente auto’s. Ze denken vaak technischer zonder direct blind te varen op hun diagnoseapparatuur.

Maar in de hele garagewereld is het echt ouderwetse ambachtelijke vakmanschap aan het verdwijnen. Bij het bedrijfje waar mijn kennis zijn wat oudere youngtimer-vierpitter had laten doen, was keurig gewerkt. En alles was volgens het boekje afgesteld. Alleen waren die afstelgegevens ‘af fabriek’ allemaal bedacht in de tijd dat benzine nog gewoon benzine was in plaats van met alcohol verdunde accijns. En dat maakte het verhaal duidelijk, omdat het in klassiekerkringen al langer bekend is: dat spul dat je nu in je tank gooit, is allang geen tijger meer. Maar een vette, in de vensterbank boven de cv-radiator sukkelende gesneden kater.

Bio-ethanol is alcohol die uit plantaardige grondstoffen wordt gemaakt. Daarbij kunnen bijvoorbeeld suiker- en zetmeelhoudende gewassen, maar ook plantenresten worden gebruikt. Het kan helpen de netto CO2-uitstoot terug te dringen, omdat de planten tijdens hun groei CO2 uit de lucht opnemen. Helemaal CO2-neutraal is die kringloop niet, omdat ook teelt, productie en transport energie kosten. De sprong van 5% naar 10% bio-ethanol zou voor een beperkte extra CO2-reductie zorgen.

Nou is bio-ethanol eigenlijk helemaal geen slechte motorbrandstof. Dat weet elke sprinter of dragracer. Als je er een aangepast motorblok voor zou gebruiken, zou je een hogere compressieverhouding kunnen kiezen. Dat zou meer vermogen en/of een lager brandstofverbruik kunnen geven. Mooi toch? Maar weinig haalbaar in onze klassiekers.

In ethanol zit minder energie dan in benzine. Zou je op pure ethanol rijden, dan moet je grofweg anderhalf keer zoveel brandstof inspuiten om dezelfde hoeveelheid energie binnen te krijgen. Met ‘maar’ 10% bijmenging van ethanol bij benzine is het verschil natuurlijk veel kleiner. En een moderne, slimme injectiemotor kan dat wel bijregelen, maar als je meer inspuit, gaat het brandstofverbruik dus gewoon iets omhoog.

Bij carburateurmotoren is het probleem groter: die moeten het doen met wat ze slikken. Daardoor kunnen ze een te arm mengsel krijgen, vooral bij de laatste generatie carburateurs, die vanwege emissie-eisen al heel schraal zijn afgesteld. Daardoor genereren ze meer hitte, verliezen ze vermogen, waardoor je meer gas gaat geven en daardoor gaan ze nog meer verbruiken. Je moet nu eenmaal alles proberen. Ik heb E10 getankt in klassiekers. Over de natte vinger gemeten leverde dat bij die motoren een 15-20% hoger verbruik op, terwijl de motoren ook merkbaar rauwer liepen. Dat is overigens veel meer dan het verschil dat normaal alleen door E10 is te verklaren. Ethanol kan bovendien problemen geven met materialen die daar niet voor geschikt zijn. Het kan onder meer bepaalde oudere rubbersoorten en afdichtingen aantasten en bij niet-E10-bestendige systemen corrosie van aluminium veroorzaken. Dat geeft dus problemen als het brandstofsysteem van dit soort materialen is gemaakt. Ook de verbrandingseigenschappen verschillen, waardoor een oude motor op moderne ethanolhoudende benzine soms baat kan hebben bij een aangepaste carburatie- en ontstekingsafstelling.

Een ouderwetsche monteur heeft de klassieker van mijn kennis niet volgens het boekje, maar op gevoel afgesteld. En toen de eigenaar daarna een keer 102 octaan tankte in Duitsland, dacht hij dat hij een heel ander motorblok had.

Werkplaatshandboeken en dergelijke zijn onmisbaar voor mensen die sleutelen. Maar sommige dingen die erin staan, zijn door de tijd achterhaald. En dan heb je gewoon ouderwets vakmanschap (en een multigasmeter) nodig.