Motoren

Gevonden in Frankrijk: Een Zündapp KS 750

By  | 

Frans spreken en een Zündapp KS 750

Deze vakantie bewees het weer eens: Als je Frans spreekt, dan is een vakantie in Frankrijk extra leuk. We ontmoetten een krasse grijsaard met een unieke collectie. Vorig jaar waren er nog zes bezoekers van zijn ‘museum’, dat op het hele Internet niet te vinden is. De man heeft dan ook geen computer /mailadres.

Maar al dat bezoek werd hem te druk. Dus hij ontving geen bezoekers meer. Maar wij hadden zijn naam in het dorp gehoord en kwamen voorrijden in een BX. En we spraken goed Frans. Bovendien ontging de charme van mijn Lief de verzamelaar niet. Ik had haar ter plekke kunnen ruilen tegen een halftrack.

Maar er stond ook een Zündapp KS 750 combinatie. En die was zeker niet te koop of te ruil.

Al in de aanloopjaren naar de Tweede Wereldoorlog besefte de Wehrmacht dat er behoefte was aan een licht, terreinvaardig voertuig dat zowel voor verkenningsopdrachten als het snelle vervoer van personen gebruikt kon worden. Een soort ‘Jeep’ dus. Motorfietsen, met name zijspancombinaties en tricycles, hadden hun nut al tijdens de Eerste Wereldoorlog bewezen. Na uitgebreid voorwerk gaf de Wehrmacht zowel BMW als Zündapp de opdracht een militaire zijspancombinatie te ontwikkelen, waaraan een aantal specifieke eisen werden gesteld:

*Het max. laadvermogen moest 500 kg zijn, en dat was dan het gewicht van drie soldaten met hun wapens, munitie en bepakking.

*De kruissnelheid moest 80 km/u en een topsnelheid van 95 km/u zijn

*De minimumsnelheid  van 4 km/u was vereist om gelijk op te kunnen rijden met marcherende troepen.

*De vereiste bandenmaat was 4,5 × 16 inch (daarmee waren de banden uitwisselbaar met die van de KdF-Wagen en de Volkswagen Kübelwagen)

*De vereiste grondspeling was 150 mm en er moest ruimte in de spatborden zijn voor sneeuwkettingen

Ontwikkeling

BMW had al vanaf 1921 ervaring met zware boxermotoren en produceerde al sinds 1925 kopkleppers. Zündapp had pas in 1933 haar eerste, door Richard Küchen en zijn broer Xaver ontwikkelde boxermotoren in de markt gezet. Na een bedrijfsintern conflict was Richard Küchen in 1934 over gestapt naar DKW. Ernst Schmidt had de boxers vervolgens doorontwikkeld tot kopkleppers. De succesvolle KS 600 was van zijn kindje. Küchen had al tijdens WOI laten blijken niets op te hebben met het werken voor het leger, maar hij werd door de overheid teruggeplaatst bij Zündapp om aan het nieuwe Wehrmachtsgespann te werken.

 

Maatwerk was vereist

De 600 cc Zündapp KS 600 bleek niet aanpasbaar aan het boek van eisen te krijgen. Het bleek sneller om vanaf een blanko vel papier te beginnen aan een nieuw ontwerp. Al in 1939 werden de eerste twee prototypen aan de legerleiding ter beschikking gesteld voor proefnemingen. Dit waren 700cc-modellen, waarbij de cilinders elk 5° hoger stonden om voldoende bodemvrijheid te verkrijgen. De uiteindelijke uitvoering zou 751 cc groot worden.

 

Al snel bleek de Zündapp KS 750 aanzienlijk beter te zijn dan de BMW R 75

BMW kreeg de opdracht de Zündapp KS 750 in licentie te gaan bouwen, maar weigerde die opdracht. Daarop kreeg BMW de opdracht de door Küchen ontworpen zijspanwielaandrijving, het hydraulische remsysteem en de wielen over te nemen. Bovendien werden BMW en Zündapp er toe gedwongen zo veel mogelijk onderdelen uitwisselbaar te maken.Uiteindelijk zorgt dit beleid ervoor dat 70% van alle nieuw geproduceerde BMW’s en Zündapps uit gestandaardiseerde onderdelen bestaat. In het voorjaar van 1941 begon de productie van de KS 750. De machine werd geleverd aan het leger, de luchtmacht en het Afrikakorps.

Een bijna boxermotor

De motor was een op 751 cc gebrachte tweecilinder kopklep boxermotor met twee kleppen per cilinder. De cilinders waren ter vergroting van de grondspeling iets ‘opgetild’, waardoor het een ‘170° boxer’ werd. De cilinderkoppen waren van aluminium, en waren samen met de kleppendeksels ruim voorzien van koelribben, om ook voldoende rijwindkoeling te krijgen bij zeer lage (mars) snelheden. Alle lagers waren rollende lagers. De nokkenasaandrijving en de aandrijving van de oliepomp gebeurde met tandwielen vanaf de krukas.

De driewieler had maar één carburateur, een Solex BFR30 autocarburateur, die voor de KS 750 werd aangepast zodat de motor bleef lopen onder een grote hellingshoek. Om problemen met de accu te voorkomen werd magneetonsteking toegepast. Toch was er een loodaccu aan boord: deze was achter de linker cilinder geplaatst.

Het zijn dure dingen geworden

De  Zündapps zijn intussen meer dan gezocht. Daarom zijn ze niet erg goedkoop meer. Denk aan bedragen tussen de 40.000-50.000 euro voor een mooi exemplaar. De onderdelenvoorziening is daarbij goed omdat veel delen weer nieuw gemaakt worden.

 

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X