Sluitingsdatum maartnummer -> we zijn aan het afsluiten
expansie-uitlaten massseren
De pijp aan Maarten geven. Die spreuk is achterhaald. Je geeft je pijp natuurlijk aan Mathijs. Dat is Mathijs Neijensteen uit het verre Overijssel. Mathijs is zo’n klassieke eenling die gespecialiseerd is in klassieke (wedstrijd-)tweetakten. En die machines halen hun vermogen uit hun expansie-uitlaten.
Een goed ontworpen expansie-uitlaat geeft bij een tweetakt aanzienlijke vermogenswinst vergeleken met ‘gewone’ dempers. Het basisidee achter een expansiekamer is om de impuls en druk van de uitlaatgassen te gebruiken om een pomp te creëren die tijdens de inlaatslag meer lucht en brandstof in de cilinder perst. Het doet in principe hetzelfde als een turbocompressor, maar dan zonder bewegende onderdelen. Dat komt doordat het heen en weer stuiteren van de uitlaatgaspulsatie bijdraagt aan een zo effectief mogelijke ademhaling.
Wat je aan de rest van de motor ook doet: de uitlaat maakt of breekt het geheel. Deze kan afgestemd worden om de karakteristiek van de motor in hoge mate aan te passen aan het gewenste vermogen en koppel. Er is voor dit soort oudere machines niet veel NOS- of aftermarketspul te krijgen. Voor recenter spul is er meer keuze: het zijn de bekende aftermarket-uitlaatfabrikanten die alles uit de kast halen om je crossmotor zo goed mogelijk te laten lopen, en dat liefst in een zo breed mogelijk toerentalgebied. Dat gebied wordt de ‘powerband’ genoemd.
Deze powerband wordt dus gedeeltelijk gecreëerd door de vorm van de uitlaat. Helaas is de specifieke vorm van de uitlaat maar perfect voor één toerentalgebied. Met andere woorden: de vorm van de uitlaat is altijd een compromis. Dat betekent dat de fabrikant van een tweetaktuitlaat altijd een uitlaat ontwerpt die specifiek is afgestemd op een bepaald type motor en cilinderinhoud.
En Mathijs heeft zich aangeleerd om de vaak gebutste en gebuilde, wonderlijk geboetseerde onderdelen weer optisch én dus mechanisch tiptop in orde te brengen. Dat is een kwestie van geduld, verhitten, kloppen en trekken.
Een hele tijd geleden schreef de onovertroffen Frits Overmars in – naar ik meen – Moto73 een serie zeer leerzame, begrijpelijke en soms hilarische columns over zijn vakgebied: de werking en afmetingen van expansie-uitlaten. We lenen hier een stukje tekst over de ontdekking van de expansiepijpen, een fenomeen dat vaak aan MZ-goeroe Kaadenwordt toegeschreven:
In 1956 zaten er voor het eerst expansiepijpen op een MZ-racer. Ja, maar in 1951 had DKW-ingenieur Erich Wolf al zo’n pijp onder de 125 cc-fiets van fabrieksrijder Ewald Kluge gehangen. De tweetakt-MZ reed toen nog met megafoons en het duurde nog vijf jaar voordat Kaaden het licht zag. En dat viel nog knap tegen ook, want de 158° uitlaattiming van de MZ’s was veel te tam voor een echte expansiepijp. Dat liep voor geen meter en Kaaden wist niet hoe vlug hij zijn megafoons weer uit de kast moest halen. Pas in 1960 had hij door dat zijn uitlaatpoorten minstens 30° omhoog moesten, en ditmaal deden de expansiepijpen wat ze moesten doen en mochten ze blijven. De gasstromingen en rekenmodellen werden daarna steeds beter.
Oh ja: Mathijs’ vaardigheden houden niet op bij alleen de wedergeboorte van expansie-uitlaten.
Mathijs is te bereiken onder 06-29467107.
Mij ook eens aan gewaagd, kwam op een pijp met een lengte van 9,8 mester uit🤣 dat leek niet goed.
Ja die verhalen over de (eerste) expansiepijpen vind ik wel boeiend. Wat een ontdekking! Met die koehoorns (Greeves, Royal Nord, Itom….) en megafoons liepen die snelle tweetakten echt niet optimaal.
Rumi was met zijn 125cc twin racer ook bij de eersten die ze toepasten. Opeens ondervond de concurrentie dat de Rumi-racers bij het uitaccelereren na een bocht veel sneller waren geworden. Aan het uiterlijk van de uitlaat was niets te zien! Wat hadden die deugnieten gedaan? Ze hadden de nieuwe expansiedempers verstopt in de oude uitlaten!
Met groet, Ötzi
Mensen met een geniaal ambacht zijn schaars dankzij het regeringsbeleid op allerlei fronten. Maar zie eens wat geniale handen kunnen. Als ik dan zo’n expansiepijp zie, loopt mij het water aan twee kanten uit de mond. Schitterend gewoon. En dan de wetenschap wát er gemaakt moet worden. Daar word ík zelfs stil van. Onder het motto van ‘wij zullen doorgaan’, koester ik die geniale mensen. Gaaf!!
Ik ben toch wel heel nieuwsgierig: hoe maakte het regeringsbeleid op allerlei fronten dat geniale ambachtslieden zo schaars werden? Even voor de duidelijkheid: dat ze er steed minders (lijken te) zijn ben ik helemaal met je eens. Kunnen we misschien ’s kijken hoe we daar iets aan kunnen doen zonder meteen iemand (of complete kabinetten) de schuld te geven?
wij zijn een “kennisland”, en (de regering) wil niet dat wij NL’ers vieze handjes krijgen, wat resulteert in o.a. meer en meer immigranten, die het werk deels ook niet willen doen. Het gevolg is een slechtere volksgezondheid, teveel stilzitten, een lager denkvermogen door bv nu ook “AI” etc.
Geniale mensen, hou ze in ere! Heb de artikelen van Frits Overmars over o.a. het tunen van de Suzuki GT500 twins met veel plezier en bewondering gelezen en bewaard!