Praktijk en techniek

De bladveren blues

By  | 

“Dokter, ik heb last van gebroken bladveren!
Wat moet ik doen? Gooi ik de auto weg? Vervang ik het hele pakket of alleen het blad in kwestie?”

Een bladveren donor zoeken

Op een auto van na 1950 zal het antwoord duidelijk zijn: Een stel bladveren “geleend” van een donorauto van hetzelfde model kan een goede remedie zijn, op voorwaarde dat deze bladen niet te verslapt zijn en hun elasticiteit niet hebben verloren, of om het correct uit te drukken: hun kromming behouden hebben.

Is het helaas zo dat ze niet aan deze eis voldoen, dan is het de overweging waard om ze opnieuw op spanning te brengen. Daartoe moeten de bladveer of veren worden verwarmd tot ± 450ºC.

´Opkoken´is voud

Deze behandeling wordt ´opfrissen´ of, in het Engels, re-archen genoemd. Ook wordt de onterechte term ´opkoken´ gebruikt. Vervolgens wordt de welving hersteld met hamer en aambeeld. “Het staal herinnert zich zijn initiële vorm”. De verhitting van het metaal wekt deze herinnering tot leven. Vuur als middel tegen geheugenverlies. Deze aanpak is zeker niet te verwarren van het ‘koud’ op spanning brengen van de veer door middel van allerlei vul- en spanwerk. Dat is lapwerk.

Maar soms ligt een probleem wat ingewikkelder

Bij echt oude auto’s bijvoorbeeld. Zie daarvoor maar een stel bladveren te vinden. En als dan het hoofdblad gebroken is, wat dan? Ook daar is een antwoord op, maar eerst wat uitleg. Bladvering bestaat – behalve bij modernere Amerikaanse auto’s – niet uit één blad, maar uit meerdere bladen. Elk van deze bladen reageert met het blad eronder en erboven om een goede progressiviteit aan de veerkarakteristiek te verzekeren.

Voorkom dus een al te grote belasting

Een te grote belasting kan de oorzaak zijn van vervorming. Dat is te controleren met een gebogen strook blik als voorbeeld: Ondersteun de  uiteinden. Wanneer er een gewicht in het midden wordt opgezet zal de strook blik buigen. Bij een te groot gewicht zal het ´barsten´. Als er een tweede blad opgelegd wordt, dat een stukje korter is om rekening te houden met de buiging van het eerste blad, en als de twee bladen bij elkaar gehouden worden, zal de buiging verminderen bij hetzelfde gewicht.

Hoe meer bladen er worden bijgelegd des te duidelijker het effect zal zijn. Dat geldt ook voor schokken. Als er op een enkel stuk ijzer wordt geslagen, zal het heel lang gaan trillen; de slingerbeweging van ontspanning en compressie. Bij een stapeling van een of meerdere bladen zal dit trillingseffect voelbaar afnemen.

Daarom moeten bladveren nooit ingevet worden. Ze zullen gaan glijden ten opzichte van elkaar. Ze hebben een minimum aan grip nodig om met elkaar te reageren. De wrijving die bij het doorbuigen optreedt tussen de bladen heeft een zelfdempende werking.

Bladveren: nooit invetten

Een bladveer kan geschilderd worden, er kan diesel op verneveld worden om de oppervlakkige roest te verjagen, maar invetten is taboe. Goed, maar nu is er nog niet verteld wat een hoofdblad is. Dat is heel eenvoudig: het eerste blad, datgene dat de verbinding met het chassis verzekert door middel van aangesmede lussen. Alle andere veren zijn genummerd: 2, 3, 4, 5, 6, … Dit verenpakket wordt op het laagste punt (vaak verschoven ten opzichte van het midden) dwars verbonden. Hierdoor liggen de bladveren in lijn. De veerbladen zijn door een veer- of torenbout met elkaar verbonden. Zijwaarts verschuiven wordt verhinderd door klemmen.

“ En dokter, wat kunt u doen voor mijn gebroken bladveer?”

Er is maar een optie: een nieuwe maken. Als uitgangspunt wordt een blad van gewalst staal 55C7 of 60R17 genomen, met een weerstand van 90 kg per cm2. Een van de weinige bedrijven waar we daarbij nog terecht kunnen is de al zo’n 120~jaar bestaande firma Eeltink Veertechniek, uit Heemskerks.  Het aantal voor klassiekers beschikbare bladmaten is intussen niet meer eindeloos. Maar het adres is het onthouden waard.

Oud en nieuw. Eeltink maakt (nog) bladveren

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    2 Comments

    1. Dolf Peeters

      27 januari, 2019 at 11:09

      Als het fabriekshandboek het zegt… Dan moet de demping dus bij deze veren niet in de eigen wrijving zitten. Hij heeft achter gewoon ‘moderne’schokdempers. Die overrulen de veren dus qua demping…

    2. A. Schilthuizen

      25 januari, 2019 at 09:07

      Bladveren niet invetten?
      in het fabriekshandboek van Triumph/BL staat dat je de dwarse bladveer
      van de Triumph Herald en Vitesse regelmatig moet in oliën.
      daar krijg je wel vette vingers van.
      wat is nu waarheid?
      anthony.

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    X
    X