Sluitingsdatum julinummer -> 19 mei
Bouten en moeren; Nooit aan gedacht…
Bij het restaureren van ons spul. Of het opknappen. Of het gewoon wat mooier maken van onze tweewielige knuffels is er een optie om met lekker weinig moeite een cosmetisch fijn resultaat te krijgen. En die oplossing is niet eens duur ook. Waar we over praten? Bouten en moeren.
De puristen kunnen daarbij gaan voor de klassieke aanpak: originele bouten, moeren (en ringetjes). Spul dat galvanisch van een bescherming tegen corrosie is voorzien. Gebruneerd spul, gefosfateerde dingetjes, verzinkte bouterij. Daarbij zullen onze puristen merken dat de tijd dat het spul mooi blijft tegenvalt. “Vroegah” waren de gebruikelijke laagdiktes dikker dan nu. Maar qua technische eisen, originaliteitslooks (en waardebehoud i.v.m. ‘ORIGINEEL!’ scoor je er punten mee).
Dat geldt zeker als je restaureert tot op concoursniveau. Of dat je het waard is? Een bevriende BMW R69S-rijder betaalde 6-8 euro per gebruikt boutje. Maar dat waren dan wel de boutjes die R69S-specifiek waren. Kenners geven de voorkeur aan het schoonmaken en opnieuw behandelen van juist die originele bevestigingsmiddelen.
Als het alleen om de glimmerij of de ‘technische looks’ (inbusbouten) gaat, dan kun je blijkbaar op een veel serieuzer vlak in de problemen komen. Dat is dan omdat veel bevestigingsmiddelen vanuit de toeleveringshoek niet voldoen aan de technische specificaties waar ze aan horen te doen volgens de fabriek.
Dat kan dan gaan over treksterktes, de neiging tot vreten en meer ongerief. Koop dan in elk geval spul waarvan de specificaties in de kop staan. De maagdelijk gladde koppen van zeskanten van Temu of Ali zijn een serieuze indicatie van mechanische specificaties van zoiets als uitgekauwde kauwgom of dropveters.
Ook tricky: RVS-bouten (en moeren). Afhankelijk van de legering kan RVS een veel lagere breukwaarde en trekvastheid hebben dan hoogwaardig staal.
Allerlei aluminium- of vanadiumspul dat bovendien door middel van anodiseren van blije kleurtjes is voorzien? Zie het als make-up.
In de vakkringen gebruikt men voor de bevestiging van delen van het rijwielgedeelte, zoals bij het balhoofd, de achtervorklagering en de montage van remdelen plus de motorophangbouten, alleen ‘the real stuff’. En dat is niet zonder reden. Want het krachtenspel dat er in de constructie die ‘motorfiets’ heet is soms verbijsterend hoog.
6 tot 8 euro voor een gebruikt R69S-boutje. Tja, origineel doet soms meer pijn dan restaureren zelf.
RVS in aluminium is vragen om gevloek als je geen pasta gebruikt. Ziet er mooi uit tot het één massief stuk geworden is.
Die gladde boutkoppen zonder sterkteaanduiding laat ik ook liggen. Staat misschien netjes, maar je wilt er geen remklauw mee vastzetten.
Zoveel mogelijk de originele bouten / moeren gebruiken.
Eventuele mishandelingen corrigeren met een zoet vijltje.
Dan goed roestvrij maken met een roterende staalborstel op de werkbankslijpmachine.
Goed ontvetten en mooi geel passiveren met spul van de firma Betzmann Galvanik.
Als het heel mooi moet een laagje glansnikkel, maar dan wel de boutkop polijsten.
Kan in een badje maar met tampon gaat ook prima, een 12v accu volstaat.
Bouten en moeren origineel houden is zo gek nog niet als je bedenkt dat de constructeur daarover goed nagedacht heeft ivm sterkte en vermoeiing. Het is niet voor niets dat je op diverse plekken ook diverse verschillende materiaalkwaliteiten aantreft omdat ze bijvoorbeeld tegen wisselbelastingen en voorspanning bestand moeten zijn zoals in wielophangingen. Daar zet men bijvoorbeeld vaak 10.9 kwaliteit in. Al heeft 12.9 specifiek een hogere vloei-en trekgrens, toch zijn zij dan weer minder geschikt voor die plek. Maar als cilinderkopbouten zie je ze dan wel veel terug en zelfs 14.9 kwaliteit. Gewoon om maar een dwarsstraatje te noemen. Voor eenvoudig statisch constructiewerk kan RVS gewoon een goed oplossing zijn maar pas dan wel keramische pasta toe bij montage en vastdraaien omdat het anders heel gauw vast vreet. A4 kwaliteit is dan de wat meer gewenste variant als het om echt roestvast zijn gaat. Let goed op waar je welke soort bouten gebruikt. Er zijn hele ‘doctoralen’ over geschreven en dé heilige algemene kwaliteit bout bestaat niet. Dan hebben we het nog niet erover hoe pas na een bepaald aanhaalkoppel ook alle draadgangen van een bout in een draadgat uiteindelijk zullen dragen om scheuren van een bout te voorkomen. De gewenste vloeigrens (en daaruit volgende kracht alvorens vloeien) wordt zorgvuldig geselecteerd voor het doel. Machtig mooie technologie, zo heb ik mogen ervaren in decennia binnen industriële omgevingen.
Nog vergeten te vermelden dat verchromen van bouten zuirstofbrosheid van de bout kan opleveren. Daarmee is het oppassen!
Die gladde boutkoppen van de goedkope bak vertrouw ik voor een spatbord nog wel, maar niet voor iets waar spanning op staat.
RVS is niet automatisch beter, dat vergeten veel mensen.