Agrarisch klassiek: de Lanz Bulldog

Het is nu oogsttijd of zo. We zien in elk geval veel landbouwmachines. En dat trekkers tegenwoordig zo maar 60 km/h lopen? Daar hadden we nooit zo over nagedacht.

Vroeger waren trekkers anders. Een Lanz Bulldog had de simpelste diesel die je maar bedenken kunt. Een eencilinder gloeikopdiesel. En voorgloeien? Dat doe je met een brander…

Een Lanz Bulldog eencilinder gloeikopdiesel heeft twee grote vliegwielen met aan ene kant de regulateur en de andere kant de koppeling. De vliegwielen houden de motor op toeren, al is dat ‘op toeren’ erg relatief bij een machine waarvan je de arbeidsslagen bijna mee kunt tellen. Laten we dus maar zeggen “draaiend’. Het starten van deze tractoren is iets waar moderne agrariers geen tijd meer voor hebben: eerst wordt een gas- of benzinebrander onder de gloeikop gezet om de “peer” roodgloeiend op te warmen, ondertussen kunnen diverse smeerwerkzaamheden worden uitgevoerd inclusief het bijvullen van de oliepomp.

Tijdens het voorgloeien moet de oliepomp diverse malen worden rondgedraaid om de smeerleidingen goed met olie te vullen om een ‘droge start’ te voorkomen. Als de “peer” roodgloeiend is geworden mag het gashendel in de middelste stand, daarna moet er een keer of twee met de handslinger gepompt worden aan de dieselpomp om diesel in de gloeikop te krijgen. Daarna moet het vliegwiel eerst rustig een paar keer van links naar recht gedraaid om zuurstof bij de diesel te krijgen zodat er een mengsel ontstaat dat ongeveer goed is voor ontbranding.

Een Lanz Bulldog is overigens geen kritische drinker. De machine loopt op zowat alles dat maar iets makkelijker tot ontsteking te brengen is dan Rinse Appelstroop.

Als laatste moet het vliegwiel dan een stevige slinger krijgen. Door de compressie en de roodgloeiend gestookte “peer” komt het dieselmengsel dan tot ontbranding. De eerste klappen gaven de Bulldog zijn kenmerkende ‘blaf’. Daarna loopt hij met het ritme van een rustige metronoom op nullast.
Na het starten moet nog wel gecontroleerd worden of de motor in de juiste richting draait. Dit gebeurt middels een aangebrachte pijl op het vliegwiel of een mechanische meter in de cabine van de tractor. Blijkt dat de motor verkeerd om draait dan zet je de gashendel helemaal terug en wacht je totdat de eencilinder bijna afslaat. Op dat moment doe je de gashendel weer helemaal uit en zie je het vliegwiel naar links en rechts gaan en uiteindelijk in de goede richting.

Vroeger was zeker niet alles beter.
Maar wel verschrikkelijk vertederend