Zestig jaar Italiaanse Spiders. Deel twee: de Alfa Romeo Spider (slot)

In 1966 verschenen twee fraaie Italiaanse ‘spiders’ op het toneel: de Fiat 124 Sport Spider en de Alfa Romeo Duetto. Het is dit jaar dus zestig jaar geleden dat de Italiaanse automobielindustrie deze twee open langlopers aan de wereld toonde. Eerder deze week beschreven we de Fiat 124 Sport Spider, die uiteindelijk als Pininfarina Spidereuropa in 1985 met pensioen ging. Vandaag besteden we beknopt aandacht aan de tweede open jubilaris uit de Laars: de Spider van Alfa Romeo, die op basis van Tipo 105 én Tipo 115 werd gebouwd.

Ontstaan en ontwerp

De Alfa Romeo Spider werd in 1966 geïntroduceerd als opvolger van de Giulietta en Giulia Spider-modellen. Het ontwerp was van het beroemde Italiaanse designhuis Pininfarina, dat verantwoordelijk was voor de karakteristieke, vloeiende lijnen. De eerste versie kreeg al snel de bijnaam “Duetto”, mede dankzij een publiekswedstrijd die Alfa Romeo organiseerde om de naam te bedenken. Het oorspronkelijke model (Serie 1, 1966–1969) viel op door zijn ronde achterzijde, die liefkozend “osso di seppia” (inktvisbot) werd genoemd vanwege de vorm. De lage neus, ronde koplampen en sierlijke carrosserie gaven de auto een elegante, maar sportieve uitstraling. Het ontwerp was niet alleen esthetisch aantrekkelijk, maar ook relatief aerodynamisch voor zijn tijd.

Techniek en prestaties

Technisch gezien was de Spider interessant. De auto beschikte over een viercilinder lijnmotor met dubbele bovenliggende nokkenassen (DOHC, bialbero), en deze motoren waren inmiddels vermaard vanwege hun loopcultuur en prestatieve potentieel. De motorinhoud varieerde in de loop der jaren van 1.3 tot 2.0 liter, afhankelijk van de uitvoering, de serie en het bouwjaar. De eerste Spider debuteerde als 1600 (Spider Duetto), later verschenen ook de 1750 (Spider Veloce) én de 1300 {Junior Spider) op het toneel. De combinatie van een laag gewicht, achterwielaandrijving en de vermaarde ondersteltechniek zorgde voor een directe en betrokken rijervaring. De voorwielophanging was onafhankelijk, het onderstel achter bestond onder meer uit een starre achteras.

Doorontwikkeling in series

De productie van de Spider tot 1994 vond plaats in vier series. Na de eerste “Duetto”-versie volgde de Serie 2 (1969–1982), ook wel “Coda Tronca” genoemd. Deze versie kreeg een meer afgekapte achterzijde om te voldoen aan nieuwe veiligheidseisen en om de kofferruimte te vergroten. Uiterlijk veranderde de auto subtiel, maar het basisontwerp bleef duidelijk herkenbaar. In 1971 maakte bovendien de tweeliter Nordmotor zijn debuut. Deze kwam terecht in de Spider Veloce, en maakte ook zijn opwachting in de 2000 Berlina én de GTV terecht. De 1750 versies werden daarmee uiteindelijk met pensioen gestuurd. De aanduiding ‘1750’ zou veel later weer terugkeren bij Alfa Romeo en opnieuw symbool staan voor gepeperde prestaties. In 1977 was het- voor wat de Spider betreft- gedaan met de 1300 Junior uitvoeringen. De 1.6 en de 2.0 bleven wel op het programma.

Aerodinamica, Serie 3

De Serie 3 (1983–1989) bracht modernere accenten, zoals zwarte kunststof bumpers en een rubberen achterspoiler. Hoewel puristen deze toevoegingen soms minder elegant vonden, hielpen ze de Spider om bij de tijd te blijven. In 1986 kwam bovendien een heel gewilde versie binnen de derde serie op het programma: de QV (Quadrifoglio Verde), die optisch extra aantrekkelijke accenten kreeg en exclusief met de 2000-Nord motor leverbaar was. Voor de Amerikaanse markt werden alle Spiders vanaf 1983 uitgerust met brandstofinjectie van Spica, de Europese versies hielden de motor met carburateur.

Ultima, de laatste serie uit de 105/115 ‘Spider’ reeks

Met de Serie 4 (1990–1994) keerde Alfa Romeo deels terug naar een meer klassieke uitstraling, zonder de aansluiting met de tijdsgeest van dat moment te verliezen. De bumpers werden in carrosseriekleur gespoten en de lijnen oogden weer verfijnder en meer harmonieus, al heeft u uiteraard het recht om daar anders over te denken. Technisch gezien nam Alfa voor de tweeliter versie afscheid van de carburateurs, het injectiesysteem (Motronic) kwam er voor in de plaats. De 1.6 bleef wel leverbaar met carburatie (twee Webercarburateurs). Net als bij de voorgaande series was ook hier Pininfarina weer leidend in het (aangepaste) carrosserie ontwerp.

Culturele impact

De Alfa Romeo Spider verwierf internationale bekendheid door zijn verschijning in de film The Graduate met Dustin Hoffman. In deze film reed het hoofdpersonage in een rode Spider Duetto, wat bijdroeg aan het imago van de auto als symbool van jeugdige vrijheid en romantiek. Vooral in de Verenigde Staten werd de Spider hierdoor bijzonder populair. Gedurende bijna drie decennia bleef de Spider in productie, en daarmee bewees dit illustere Alfa Romeo model zich- in vier series- als absolute langloper. Het zegt veel over de aantrekkingskracht van de auto, die altijd haar karakteristieke uitstraling behield.

Betekenis en nalatenschap

Tot het einde van de productie in 1993 bleef de Alfa Romeo Spider trouw aan zijn oorspronkelijke concept: een lichte, open tweezits sportwagen gericht op rijplezier. In een tijd waarin veel auto’s groter, zwaarder en complexer werden, veranderde de Spider mee. Toch waren generatie twee (Coda Tronca), generatie drie (Aerodinamica) en generatie vier (Ultima) in veel opzichten herkenbaar als nazaten van het origineel uit 1966. De laatste exemplaren van de Serie 4 werden in 1994 via de officiële kanalen verkocht.

Bijna 125.000 keer gebouwd

De Alfa Romeo Spider is in alle hoedanigheden ontegenzeggelijk een geliefde klassieker. Vooral vroege “Duetto”-modellen zijn geliefd bij verzamelaars, maar ook latere series winnen aan waardering. De combinatie van Italiaans design, karaktervolle motoren en de mooie geschiedenis maakt de Alfa Romeo Spider tot een vaste waarde in de wereld van klassieke auto’s. Samen met de Fiat 124 Sport Spider zetten zij hun stempel op de begrippen evolutie en designkunst, zonder aan authenticiteit in te boeten. De Fiat (en Pininfarina) waren in een kortere productieperiode meer gevraagd, de Alfa liep in totaal een kleine 125.000 keer van de band in Grugliasco en San Giorgio Canavese.