Motoren

Sleutelen voor beginners 1.0

By  | 

Er zijn blijkbaar gelukkig weer mensen, vaak wat jongere, liefhebbers van klassieke motorfietsen , die niet alleen hun jeugddroom hebben gevonden, maar die ook de eerste stappen op het wankele pad van het zelf sleutelen zetten.

Je hebt geen intensive care ruimte nodig om te kunnen opereren

Maar het is wel verstandig om aan het werk te beginnen in een schone, goed verlichte omgeving. Chaos getuigt nooit van vakmanschap. Hoogstens van genialiteit. Met wat gereedschap, rust, je goede verstand en Internet kom je een heel eind. Op YouTube staan een heleboel filmpjes over het doen van gerichte handelingen/reparaties aan talloze typen motoren. Al is het alleen al de startprocedure van een Indian Sport Scout uit 1941. Onder `how to repair honda motorcycle´ staat trouwens ook alles waar Soïchiro Honda zelf nooit over had durven dromen. Het is maar een weet.

Maar wat basiskennis blijft handig

Maak bij het sleutelen bijvoorbeeld altijd eerst de accukabel los, maar haal daarvoor voor alle zekerheid eerst de contactsleutel uit het slot. Maak als eerste de negatieve (-) pool los en zorg dat die geen contact met de accu meer kan maken. MAAR: LET OP! Op oudere Britse motorfietsen kan de accu aansluiting net andersom zijn! Maar als we het even op ´de norm´ houden: als je zou beginnen met de plus en je gereedschap komt in aanraking met de rest van de motorfiets (lees: massa) maak je kortsluiting met alle eventuele gevolgen van dien.

Maak daarna de plus (+) pool los

Dan kunnen er geen vonkende misverstanden optreden tijdens het sleutelen. En dat sleutelen begint met de strijdkreet “Links is Los”. Het tegen de klok in draaien van schroef verbindingen draait bouten en moeren los. Maar dan zijn er details: als de schroefdraad verbinding van je af wijst – denk aan de moertjes aan de binnenkant van een spatbord –  dan moet je even ‘gespiegeld’ denken. Want ‘links’ is dan feitelijk ‘rechts om’

En zo was er iemand die een krukasmoer zelfs niet los kreeg nadat hij een pijp van een meter als verlengstuk op zijn dopsleutel had gezet… Oeps… Rechtse draad. Zie dat zo: een krukas draait een bepaalde kant op. Bij gewone links draad zou de draad op de krukas zich feitelijk ‘uit de moer’ draaien vanwege zij intrinsieke draairichting. Bij gebruik van rechtse draad, draait de krukas de moer in theorie vaster of houd hem in elk geval betamelijk op zijn plek. Denk aan de bouten op de trapas van een fiets. De ene gaat links om los. De andere… Loslopende moeren? Dat zijn dingen die je niet wilt hebben.

Vallende boutjes en moeren trouwens ook niet

Ze hebben de neiging zich ergens hinderlijk klem te zetten, zich te verstoppen of anderszins voor hinder te zorgen. Mochten ze in de krochten tussen frame en eventueel kuipwerk verdwijnen, dan helpt een speurtocht met fel licht en het schudden van de motor. En zo’n klein magneetje op een uitschuifbaar stokje. Bij het schudden valt zo´n bout of moer of ring met wat geluk met een droge tik op de grond. Waar hij doorgaans onvindbaar blijft. Maar dat kan ook aan onze voorbeeldgrond liggen.

Als beginnend sleutelaar is het ook fijn om te weten dat dingen pas verwijderd kunnen worden als alle verbindingen ertussen los zijn. Het is hoogst frustrerend dat het soepel van het frame tillen van de benzinetank opeens kort wordt gestopt doordat de snoertje van de benzinemeter nog vast zit.

Verrassend trouwens hoeveel schade zo’n tank kan opdoen als hij aan zo’n stiekem snoertje uit je handen wordt getrokken. Een verbindingsslangetje tussen de tankwangen kan hetzelfde verrassende resultaat hebben.

Andere vastzitters

Zijdeksels en ander gedoe willen ook nog wel eens op een onverwacht extra punt vastzitten. Blijf daarom altijd rustig en forceer niets. Want een afgebroken montagesteun aan een zijdeksel kan meer dan hinderlijk zijn. En denk niet dat kunststofdelen makkelijk tweedehands en goedkoop te vinden zijn. Er is immers de wetmatigheid dat van een bepaald type motor altijd dezelfde delen stuk of weg zijn. Dat is van oudsher zo. Vraag maar eens in de familie rond hoe moeilijk het was om na 1974 gebruikte linker zijdeksels voor Honda´s befaamde CB 750 OHC motoren te vinden. Die wisselstukjes waren bekend als ´die van de wegwaaikant´. Ze zijn intussen weer als ´naslag´ te leveren trouwens. Schaarste inspireert mensen immers altijd. Tenminste: als er een verdienmodel in zit.

Magneetbakjes

Bij het sleutelen komen we op een gegeven moment te zitten met losse onderdelen en bevestigingsmateriaal. Deze eeuw heeft ons voor wat dat betreft de Heilige Graal gebracht: Magneetbakjes.

Magneetbakjes houden alle spullen bij elkaar en ze hechten zich daarbij zelf ook nog eens aan metaal. Het zijn ongeveer de enige goedkope dingen die uit China komen en naar behoren functioneren. Nog meer winst voor (beginnend) sleutelaars zit hem in het feit dat elke GSM tegenwoordig een volwaardig foto apparaat is en vanwege dat die smartphones toch zowat aan onze lichamen verkleefd zitten. Gebruik dat ding. Maar foto´s onder het werk. Geen selfies, de social media komen later wel weer.

De montageprocedure

En als de spulletjes dan weer gemonteerd worden moeten dan is er keuze voor geluk, gevoel of zekerheid. De meest legendarische manier om schroef verbindingen aan te draaien is: ´Doordraaien tot hij breekt en dan een kwart slag terug´. Zeker is dat mensen met sleutelervaring redelijk goed zijn in het ´vast genoeg´ aandraaien van bouten en moeren.Jérémie Lapurée uit het Joe Bar Team is iemand die zover nog niet is. Maar sinds prijsbrekers zoals de Aldi goedkope momentsleutels aanbieden is het correct vastdraaien van bouten en moeren geen probleem. Raadpleeg wel even de tabelletjes die overal in het Internet dwarrelen.

En les de gebruiksaanwijzing van dit handige stuk gereedschap. Verbaas je dan ook eens over de eindeloze digitale discussies over het gebruik van kopervet bij montage van geschroefde verbindingen. Laten we ten eerste stellen dat dat koddige product het best geschikt is voor staal op staal montage. Als er aluminium of RVS in het spel is kan er veel beter keramische pasta gebruikt worden. Door vet op het schroefdraad aan te brengen verlaag je de wrijvingscoëfficiënt. Wanneer de spankracht en flankdiameter gelijk blijven en de wrijvingscoëfficiënt daalt, dan moet het aandraaimoment lager  zijn.

Een fout moment

De momentsleutel ´voelt´ als het ware minder weerstand waardoor het koppel pas bij een groter aantal slagen van de moer op de ingestelde koppelwaarde komt. Dat wil je niet want het aantal slagen bepaald de spankracht in de bout. Je kunt dus inderdaad vet gebruiken op schroefdraad om deze te beschermen tegen roest en andere zaken, maar dan moet je je momentsleutel wel degelijk op een lager moment instellen. Doe je dit niet dan vergroot je de spankracht op de bout wat tot vervorming kan leiden. Het heeft feitelijk hetzelfde effect als de moer te strak aandraaien. Wees bij motoren waar van het lijkt dat er niet voor het eerst aan is gewerkt wat voorzichtig. Gebruik uitsluitend goed passend gereedschap. Bij Japanse kruiskop bouten is het gebruik van een slagschroevendraaier MET DE JUISTE BIT  meer dan een aanrader. De schroefdraad in het lichtmetaal kan het al zwaar voor zijn kiezen gehad hebben. En het zetten van Helicoils, dat is pas een stap die wat verder op ligt. Net als wat te doen als er een bout of draadeind afbreekt.

Weg gesprongen moertjes en ringetjes verstoppen zich vaak heel listig

Dolf Peeters, huurwoordenaar, automotive journalist, lid van de Heeren van Arnhem

1 Comment

  1. Jinny

    17 november, 2018 at 17:13

    Ff zeuren, rechtse draad is de norm, links is afwijkend bij motoren.
    Tenzij er kans op loslopen is….
    Net andersom als in de tekst dus.
    Neem dat maar aan van deze dame met sleutelervaring

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

X
X