KLV-20. De Volkswagen Bulli als spoorbus

Van 30 januari tot en met 1 februari stond de Bremen Classic Motorshow op de rol, en als vanouds kwamen we daar verrassende klassiekers tegen. Autostadt Wolfsburg was traditioneel van de partij in Noord-Duitsland, en nam een wel heel bijzondere klassieker mee: de KLV-20 uit 1955. Dat is een Volkswagen Typ 2 T1, die nooit over de openbare weg reed, maar over rails de kilometers aflegde. Er zit een bijzonder verhaal aan vast.

Het verhaal achter de spoorbus-Bulli begint in 1954. De Deutsche Bundesbahn (Duitse Spoorwegen) stond voor de uitdaging om nieuwe compacte dienstvoertuigen aan te schaffen voor haar spoorwegen. In plaats van een compleet nieuw voertuig te ontwikkelen, combineerden ze de Volkswagen bus met een spoorchassis. Twee bedrijven kregen de opdracht om dit compacte voertuig met verbrandingsmotor, dat de aanduiding Klv-20 kreeg, te produceren. Binnen een jaar bouwden de bedrijven Martin Beilhack (Rosenheim) en Waggon- und Maschinenbau GmbH Donauwörth elk 15 eenheden om voor gebruik op het spoor. Beilhack was de producent van het afgebeelde voertuig, dat nu deel uitmaakt van de oldtimercollectie van Volkswagen Bedrijfswagens.

Inzet voor reparatieritten

De spoorweg-Bulli’s werden voornamelijk ingezet bij spoorweg- en seinonderhoud depots om inspectie- en reparatieritten te maken. Zij bleven geruime tijd in dienst: pas in de jaren zeventig nam DB ze grotendeels uit bedrijf. Vandaag de dag zijn er nog maar weinig van deze voertuigen die in zo’n goede, rijdende staat verkeren als de Klv-20 van Volkswagen Bedrijfswagens, die voertuignummer 20-5011 draagt.

‘Drie componenten voertuig’

De Klv-20 bestaat in wezen uit drie componenten. De carrosserie is van de VW Typ 2 T1. En de motor is een standaard 21 kW/28 pk viercilinder 1131 cc boxermotor. Het geheel kreeg een plek op een spoorchassis dat is voorzien van een hydraulisch hef-/draaimechanisme. Hierdoor kon de Klv-20 van binnenuit door één persoon worden opgetild, omgedraaid en weer op de rails worden gezet. Zo hoefde de machinist niet in de achteruitversnelling terug te rijden naar het beginpunt. Daarmee kon het compacte railvoertuig dus zeer flexibel worden ingezet.

Aanpassingen voor spoor

De spoorweg-Bulli moest uiteraard voldoen aan de voorschriften voor hulpspoorvoertuigen. Daarom verdwenen de reguliere lichten aan de voor- en achterkant verwijderd. De bouwer dekte de ontstane uitsparingen af met metalen panelen. De spoorbus kreeg de voor spoorvoertuigen geldende standaardverlichting, en de montage vond plaats op andere plekken. Men monteerde twee witte lampen aan de voorkant en één rode lamp aan de achterkant. De wielen zijn van staal en hebben elk een diameter van 550 mm. Tussen de velg en de wielkern zijn rubberen elementen aangebracht, waardoor het geluid van staal op staal werd gedempt. Uiteraard pasten de bouwers ook de transmissie en de cockpit naar spoorwegmaatstaven aan.

Terugkeer op rails in 2024

De Klv-20 die Volkswagen Bedrijfswagens heeft aangekocht, begon zijn carrière in het spoorwegdepot in Plattling/Beieren. De Deutsche Bundesbahn gebruikte het voertuig later in het sein onderhoudsdepot in Plattling. Tijdens de jaren zeventig stelde men dit exemplaar buiten dienst. Vervolgens kreeg de spoorbus een nieuw thuis in de Pfalz in het zuidwesten van Duitsland. In 1988 kocht een spoorwegverzamelaar uit Hessen dit exemplaar aan. De spoorweg-Bulli maakt nu deel uit van de klassieke voertuigcollectie van Volkswagen Bedrijfswagens in Hannover. En in 2024 maakte de Klv-20 in de buurt van Langenfeld in Duitsland zijn rentree op het spoor, in ceremoniële zin.

Nog zeven exemplaren

Deze bijzondere toepassing op basis van de Volkswagen Typ 2 T1 kwam 30 keer tot stand. Daarnaast vervaardigde men één prototype. Vandaag de dag is volgens Volkswagen nog een aantal exemplaren uit deze gebouwde serie bekend: zeven stuks om precies te zijn. Hoe dan ook: het was voor iedere bezoeker in Bremen een bijzondere ervaring om de KV20-5011 in levenden lijve te zien.