Honda CY 50 (1977–1983)

Bij de bakker kwam een campinggast – we wonen in een redelijk toeristisch gebied – aangereden op een tweewieler van het soort dat je aantreft bij de meer stijlvolle campereigenaren. Een klassieke vestzak-Honda. Hij droeg sandalen, shorts en een T-shirt met V-hals. De man bestelde een stokbrood, rekende af, liep naar buiten en stak het stokbrood in de halsopening van zijn T-shirt. Twee ook broodkopende dames vonden dat komisch. De bakker deed er – onschuldig kijkend – nog een schepje bovenop. “Als het echt heet is, dan komt hij met alleen zijn zwembroek aan. En dan moet je eens raden waar hij het stokbrood dan stopt.” Het duurde even voordat het muntje viel bij de twee wat oudere meisjes. Met grote ogen sloegen ze de handen voor hun monden.

Klein, maar dapper

Al met al zijn de (meest Japanse) pocketbikes nooit voor veel serieuzer werk gebruikt. Als ‘pitsbike’ functioneerden ze al vanaf heel vroeg aan de randen van de racerij. In the States reden ze mee op de kont, of in de camper-eigen ‘garage’ van de enorme Winnebago’s. Het waren geen machines voor motorrijders. Ze waren fietsen voor luie mensen. Intussen hebben ze in elk geval cult-, maar ook verzamelaarswaarde. En ze zijn vertederend en – in elk geval een soort van – praktisch.

Maar eigenlijk waren de kleinste Honda’s, de ‘Monkeys’, geboren uit Soichiro’s heel praktische geest. Hij had, om zijn merk te propageren, wat heel kleine motorfietsjes bedacht voor gebruik door de kids in Hama Tech, Honda’s eigen pretpark. Maar de machientjes bleken ook reuze geschikt om door de smalste steegjes van Tokio te kunnen scheuren. Het probleem van de Monkey was echter dat er maar één persoon op vervoerd kon worden. De markt vroeg om een Monkey+, die klein en compact was, maar ook vlot genoeg om met het verkeer mee te kunnen komen. En er moest plaats zijn voor twee mensen.

Om hieraan te voldoen, tekende Honda de Dax met 50 cc, respectievelijk 70 cc. De Monkeys en Daxen zijn intussen echte verzamelaarsstukken. De originele exemplaren ten minste. Dat er intussen 123–170 cc Daxen rondscheuren, is niet origineel en pure decadentie. En gevaarlijk bovendien. De Honda CY50 was de opvolger van de Dax.

Chinaware en bamiblokjes

Eerst een waarschuwing. Want vanuit China komt er een hele reeks nagelnieuwe Monkey-, Dax- en CY50-klones en onderdelen daarvoor. De kwaliteit daarvan ligt ongeveer tussen ‘dramatisch slecht’ en ‘redelijk tot goed’. De betere versies van de voormalige Honda-blokjes zijn nog steeds opgebouwd uit mindere kwaliteit materialen, hebben ruimere toleranties en doorgaans een lagere compressie dan de originelen. Het spul is bij de Honda-rijdende jeugd – ja! Die is er nog! – populair omdat je voor de prijs van een nieuwe originele Honda-zuiger en -cilinder een compleet nieuw blok hebt.

Een bamiblok is vaak te herkennen aan de chromen klepdoppen, het iets hoekigere uiterlijk en de lelijkere afwerking. Monkeys en Daxen waren in Nederland altijd schaarse dingen. In hun 49 cc-uitvoering waren het voor de Nederlandse wetgeving brommers qua techniek. Maar het ontbreken van trappers en een wit achterspatbord maakte ze hier een soort van onverkoopbaar aan het gewone publiek. En in den beginne moet er een serie van 50 Daxen geweest zijn die door de RDW van officiële motorkentekens is voorzien. Maar daar bleef het dan wel bij.

De laatste Daxen kwamen officieel in 1979/1980 naar Europa. De feitelijke productiestop voor de Daxen lag in 1999. Rond diezelfde tijd verviel het patent op het kleine brom-/motorfietsje en verkocht Honda de rechten aan het Chinese bedrijf Jincheng. Honda had dit al eerder gedaan met de rechten op de Monkey en de CF50/70 Chaly. En in China ging, met de kenmerkende minachting voor wat voor rechten dan ook, half motorbouwend China aan de loop met Het Origineel. Er zijn nog wel veel originele onderdelen over. Die worden nog steeds nieuw verkocht als NOS: new old stock, nieuwe oude voorraad.

De opvolger van de Dax

De Dax werd opgevolgd door de CY50, een iets dikkere tweewieler met meer serieuze looks. Hij kreeg het koosnaampje ‘Naughty Dax’ – ondeugende das. Die bengel werd niet in Nederland geleverd, maar in Duitsland gingen ze veel over de toonbank, en vanwege de relatief lage prijzen importeren mensen ze intussen naar Nederland. Ze zijn de wettelijke erfgenamen van het plezier op kleine schaal dat Monkeys en Daxen konden leveren. En ze zagen en zien er dus wat begrijpelijker uit voor de behoudende waarnemer.

Maar of ze hun tweepersoonsaspiraties net zo waarmaken als een BMW R75/6? Niet echt. De CY was wel veel meer een echte motorfiets dan de Monkeys en Daxen waren, maar dan op schaal. De achterste veerpoten waren vijfvoudig instelbaar, hij was voorzien van een dagteller en de zeslitertank was goed voor 200 km. De deelbare velgen maakten bandenreparaties/-vervanging tot iets dat met twee vingers in de neus gedaan kon worden. Het enige minpunt was dat de knipperlichten star gemonteerd waren. Dat maakte de schadegevoeligheid bij omvallen groter.

De CY50, Daxen en Monkeys zitten in Nederland voornamelijk in de viertaktbromfietshoek qua aanbod en onderdelen. Dat houdt voor ons de prijzen overzichtelijk en het wereldje prettig begrijpelijk. Bedrijven als CMSNL leveren NOS: new old stock, origineel Honda-spul dus. De kwaliteit daarvan staat in elk geval buiten kijf.