Fiat 128 3p. Praktische doorontwikkeling. Vijftig jaren jong

Tijdens het begin van de jaren zeventig vernieuwde Fiat het compacte sportieve gamma. De Fiat 128 werd daarbinnen de basis. De Italiaanse fabrikant presenteerde de 128 rally (maart 1971)en de X1/9 (december 1972). De Sport Coupé viel qua lancering tussen deze twee versies in, en was een fraai vormgegeven tweedeurs model. De tijdens de jaren zeventig steeds meer in zwang rakende derde deur inspireerde Fiat om de 128 coupéserie te vernieuwen. De 3p werd geboren. En na de zomer van 1975 zette Fiat deze vernieuwde coupé op het programma, ten koste van de Sport Coupé.

Fiat nam als uitgangspunt voor de 3p de basis van de tweedeurs Sport Coupé. Met name aan de achterzijde vond een sterke verandering plaats. De nogal wulpse knik in de taille verdween en werd strak getrokken. Sterker nog: de 128 3p kreeg een volledig nieuw getekende achterkant. De oppervlakte van de zijruiten werd groter, en de belangrijkste optische en praktische aanpassing was de montage van een grote, in het dak scharnierende laadklep. Daarmee werd de 128 3p nu een Berlinetta met veel praktisch gebruik gemak, en een goed toegankelijke bagageruimte. Dankzij de neerklapbare achterbank was deze bovendien te vergroten van 320 liter naar 920 liter. Een duidelijk kenmerk van de nieuwe, praktische coupé was de vormgeving van de achterlichtunits. Links en rechts bestonden deze uit drie aparte- verticaal gemonteerde- secties. Binnen het interieur veranderde weinig, en ook de wielbasis was gelijk aan die van de Sport Coupé. Daarmee bleef deze ruim twintig centimeter korter ten opzichte van de 128 Berlina.

In technisch opzicht bleef veel bij het oude. De 128 3p nam het beproefde recept van de berlina en de Sport Coupé over. Het onderstel bestond uit onafhankelijk opgehangen wielen rondom. Aan de voorzijde monteerde Fiat de stabilisator, schroefveren en hydraulische telescoopschokdempers. Aan de achterzijde hield de Italiaanse fabrikant vast aan het recept dat onder meer bestond uit de dwarse bladveer en zwenkarmen aan weerszijden. Het motorische gamma bestond in lijn met het gehele Fiat 128-gamma in de basis uit de 1116 cc motor én de 1290 cc motor. In de 3p kregen de krachtbronnen- net als in de Sport Coupé- meer vermogen. Dit gebeurde onder meer door de montage van dubbele carburateurs van Weber (32 DMTR), een hogere compressieverhouding en een aangepast in-en uitlaatsysteem. Ten opzichte van de 1290 cc motor uit de Sport Coupé (1300 S en SL) leverde de 3p met deze krachtbron twee hele pk’s in (73 om 75), en dit had onder meer te maken met strenger worden Europese emissie-eisen. De 1116 cc motor kreeg daarentegen ‘een peekaatje’ meer en legde nu 65 pk aan de krukas.

De rijkarakteristiek en de handling van de 3p bleven op het uit de gehele 128-reeks bekende niveau: hoog. De perskritieken waren hier lovend over, net als over de zitpositie, andere ergonomische aspecten, het bucketseat achtige meubilair en de tamelijk rijke standaarduitrusting van deze nieuwe Berlinetta. Ook het afwerkingsniveau en de gebruikte materialen konden rekenen op positieve kritieken. In tegenstelling tot de Sport Coupé was de 128 3p aanvankelijk slechts in twee uitvoeringen leverbaar: de 1100 en de sterker gemotoriseerde en de nog iets beter uitgeruste 1300. Tijdens de Autosalon van Brussel (januari 1977) presenteerden de Italianen de 128 Berlinetta Sport, een sportief aangeklede variant die aanvankelijk alleen maar met de 1116 cc motor leverbaar was. Een jaar later kwam de 128 3p Berlinetta Special op de markt, de 1116 cc motor had nu plaats gemaakt voor de 1290 cc motor met 73 pk. Net als de ‘Sport’ was deze versie rijkelijk voorzien van matzwarte striping en veel andere zwarte, sportieve accenten.

De 128 3p (zo u wilt: Berlinetta) werd een kleine vijf jaar lang een vaste bespeler binnen het compacte sportieve gamma van Fiat, en wel voor de tweede helft van de jaren zeventig. Toch werd de auto iets minder succesvol dan de tweedeurs coupévoorganger. Daar verkocht Fiat rond 200.000 exemplaren van; de relatief prijzige 128 3p werd iets minder dan 140.000 keer gebouwd. In 1980 stopte Fiat met de productie van deze 128-variant, die overigens in Spanje als Seat (met de 1200 en 1430 cc motor) werd gebouwd, en als Fiat ook naar Amerika werd geëxporteerd.

(Hieronder gaat het verder met de foto’s.)