De mannen die de Japanners leerden sturen

In 1959 kwamen de eerste grotere Japanse motoren naar Europa. Dat waren de 250 cc-Honda’s met hun unieke plaatstalen rijwielgedeeltes, die ze er een beetje uit lieten zien als het hobbelpaard van Ivanhoe.

Op wat kinderziektes na, bleken de Japanners te overtuigen door hun technische kwaliteiten. De rijwielgedeeltes, de vering en de wegligging bleven achter bij die van de tot verdwijnen gedoemde Europese motorfietsen.

Die wegliggingsproblematiek werd in motorblablabladen – die hun gevestigde adverteerders meer gewicht gaven dan nieuwkomers – nogal vet aangezet. De gesprekken aan de bar van het motorclubhuis deden de rest. Dat de plaatstalen Honda’s en later de 500 cc-Kawa-driepitters het tijdens clubraces en sterrenritten helemaal niet slecht deden? “Dat komt alleen maar omdat die dingen niet stukgaan!”

Maar terwijl de Japanners razendsnel bijleerden, pakten Oude Vakmenschen uit wat toen nog Groot-Brittannië was hun kansen. Want daar in Engeland werden al heel lang motorfietsen gemaakt en met de fameuze Featherbed-frames had Norton productietechnisch de lat hoog gelegd. Lokale framebouwers/coureurs gingen daar ambachtelijk nog eens overheen.

Zo had je daar Seeley, Spondon, Rickman, Maxton, Harris, Hejira, Dresda, P&M, Tigcraft, CCM en Rob North als hoofdrolspelers. Maar er waren er meer.

Die mannen deden allemaal hun ding om Britse fietsen beter te laten sturen. Het mooiste bewijs waren de Rob North-Tridents die op Daytona glorieerden. Rob North was een Britse bouwer die later naar de VS ging om daar furore te maken. Tekenend voor de man en zijn landsaard was dat hij de best sturende frames maakte met slechts een paar vaste maten en verhoudingen. Dat gaf in de gloriedagen van de bouw nogal eens verwarring. Want bij frames uit dezelfde bouwserie konden er zomaar ter plekke bedachte of toevallig zo uitgekomen maatafwijkingen optreden, waardoor dingen onderling niet altijd even goed uitwisselbaar waren.

Die Britse bouwers sprongen in op de nog niet optimale vaardigheden van de Japanse framebouwers en gingen frames/rijwielgedeeltes maken waar Japanse motorblokken in gelepeld of onder gehangen konden worden. En waar de Japanse originelen bijna goed genoeg waren, scoorden de Britten met messcherp sturende, stabiele, oogstrelend gevormde en beeldschoon afgelaste rijwielgedeeltes.

Intussen legden de listige Japanners contacten met Europa en zo leerden de legendarisch slecht sturende vroegste Yamaha XS650’s lopen aan de hand van Percy Tait.

Zo ging de Britse motorindustrie ten onder aan het slechte management van de grote Britse merken en het nijvere ondernemerschap van kleine Britse vaklui.