De ‘achteruitkijkspiegelredding’ met de Mercedes-Benz 320 ambulance…

Politieauto’s, brandweerwagens en ambulances vormen een heel aparte tak van sport in autoland. Vooral vanwege hun grote ‘sociale functie’. Het zijn de voertuigen die ten tonele verschijnen zodra er narigheid is. Je wilt er eigenlijk niets mee te maken hebben. Maar zodra iemand ernstig gewond raakt, ben je dolblij met het voertuig. Snel en passend handelen is daarbij vereist. De auto vormt een belangrijk onderdeel in dit proces. Al in 1907 werden de eerste twee ziekenautomobielen in Nederland in gebruik genomen. Da’s best lang geleden.

Beperkte uitrusting

Ze waren natuurlijk niet zoals de ambulances van tegenwoordig. De auto’s waren uitsluitend bedoeld om mensen snel naar het ziekenhuis te krijgen. De uitrusting van de ziekenauto was toen erg beperkt. Een EHBO-trommel, een brancard, spalken en soms een zuurstofapparaat. Dat was het. Na de Eerste Wereldoorlog zag je de voor ziekenvervoer uitgeruste ambulances op grotere schaal in het verkeer verschijnen. Toen na de Tweede Wereldoorlog het aantal ongelukken behoorlijk toe begon te nemen omdat er steeds meer en steeds snellere auto’s rondreden, werden de eerste ambulancediensten opgezet. En werd het voertuig steeds professioneler qua uitrusting.

Marktleider in ambulancesegment

De wereld van de ambulances is het domein van Mercedes en Volkswagen. Je ziet een enkele verdwaalde Renault, Opel, Ford Transit of Iveco opduiken, maar eigenlijk stelt dat niet veel voor. Mercedes-Benz komt het meest voor. Niet zo verwonderlijk, zijn ambulance-geschiedenis gaat terug tot voor de Tweede Wereldoorlog. In het Mercedes-Benz Museum te Stuttgart staat één van de eersten. Nog zonder blauwe zwaailichten en zonder sirene. Zijn bouwjaar is 1937 en met zijn onopvallende grijze lak, toen heel gewoon, onderscheidt hij zich aanzienlijk van de huidige uitvoeringen. Deze ambulance beschikt nog niet over de visuele en akoestische waarschuwingsfuncties die sinds het midden van de 20^e eeuw standaard zijn. In vakjargon worden dit de blauwe “zwaailichten” en de “tweetonige sirene” genoemd. In plaats daarvan licht tijdens de werkzaamheden, een eenvoudig Rode Kruis-bord boven de voorruit op.

Meer dan ‘achteruitkijkspiegelredding’

De muziekinstrumentenfabrikant Hohner uit het Duitse Trossingen schafte deze tentoongestelde ambulance ooit aan voor de medische dienst van het bedrijf. De basis wordt gevormd door de Mercedes-Benz 320 (W 142), die dus werd gepresenteerd in 1937. De auto was uitgerust met een 57 kW/78 pk 3.2- liter zescilindermotor. De uitrusting is voor die tijd vrij compleet. Zodra je de twee zijwaarts scharnierende achterdeuren openslaat, vind je aan de linkerkant – boven elkaar – brancards voor twee patiënten. De onderste brancard kan er snel en met beleid worden uitgehaald. En net zo snel weer worden teruggeplaatst. Dat komt doordat deze op een door een rail geleid rolwagentje rust. De zitbank rechts is vermoedelijk voor een begeleider. Natuurlijk iemand die medisch is geschoold. Er is ook nog een opklapbare stoel. Al met al biedt het voertuig de juiste specificaties voor de zogenaamde ‘achteruitkijkspiegelredding’. Die term moeten even verklaren. Tot aan de landelijke introductie van de moderne ambulancedienst, fungeerde de paramedicus ook als chauffeur. Hij hield de patiënt tijdens het rijden dus in de gaten via die grote spiegel.

Spoedeisende medische zorg

86 jaar geleden lag bij een ongeval of een andere medische noodsituatie de focus niet op eerste hulp ter plaatse. Maar wèl op snel en betrouwbaar vervoer naar een ziekenhuis of dokterspraktijk. En de ambulance bood in ieder geval al mogelijkheden voor een spoedbehandeling onderweg. Waaruit blijkt dat bij deze Mercedes 320? Er is een houder voor een cilindrisch object, misschien bestemd voor een gasfles voor ademhaling. Er is een nierschotel in een compartiment in de scheidingswand, die naar de bestuurder is gericht.

Initiatief voor veiligheid

De huidige hulpdienst, met zijn inmiddels vertrouwde organisatiestructuren en speciale voertuigen, werd vanaf de jaren 70 in Duitsland (en Nederland) systematisch opgebouwd. Maar sinds het begin van de 19e eeuw bestonden er ​echter andersoortige organisaties. Dit waren onder meer openbare, vrijwillige en particuliere ambulancedienstverleners, maar ook bedrijven met een eigen ambulancedienst. Sinds de jaren rond 1890 werden voertuigen als ambulances gebruikt met verschillende soorten aandrijfsystemen. De verbrandingsmotor kreeg al snel de positie van het beste aandrijfsysteem.

Het hoog-en-lang-principe

Een term uit de bestelwagenwereld. De carrosserie van deze ambulance uit 1937 werd volgens een gepatenteerd systeem door Lueg in Bochum gebouwd. Hij maakt maximaal gebruik van hoogte en lengte en is speciaal ontworpen voor het vervoeren van patiënten. De voorkant komt tot aan de voorruit overeen met de originele Mercedes-Benz 320. Achter de bestuurderscabine bevindt zich de cabine voor patiënten en begeleiders. Die ruimte is verwarmd. De hulpverleners hebben toegang via de dubbele achterdeur en een zijdeur achter de bijrijder. Deze configuratie bewees zijn waarde. Later in de geschiedenis van Mercedes werden vergelijkbare ambulances van het type “high-long” vaak gebouwd op basis van een chassis. Conform de traditie, was dat chassis afkomstig van de Mercedes-Benz E-Klasse met een lange wielbasis.

Noodhulp bieden – snel en betrouwbaar

Net als in de reguliere personen- en bedrijfsautowereld heeft de ambulance een gigantische transformatie ondergaan. Tegenwoordig is het bijna een mobiele operatiekamer in plaats een voertuig dat eerste hulp bij ongelukken verleent. Technisch gezien is het bijna een wonder! Maar de missie van de ambulance is altijd hetzelfde gebleven: noodhulp bieden – snel en betrouwbaar!

Dit artikel werd ondersteund door Univé ongevallen inzittendenverzekering.