Praktijk en techniek

Uitlaatdempers: gebrul of gefluister?

By  | 

Uitlaatdempers dus:

Wat er onder onze motorfietsen hangt, heet niet voor niets een explosiemotor. Het verbrandingsproces maakt serieus lawaai. En daar waren ook vroeger al wat bedenkingen tegen en oplossingen voor. Daarom hebben onze motorfietsen uitlaatdempers. En hoe effectief die zijn? Ach, het is maar net wat je wilt…

We publiceren deze artikeltjes gratis, en willen dat natuurlijk ook blijven doen. Maar u begrijpt dat dat voor ons niet gratis is. Ondersteunt u dit initiatief en waardeert u het? Overweeg dan eens een abonnement op Auto Motor Klassiek. U helpt ons dan niet alleen de gratis initiatieven betaalbaar te houden, maar ontvangt als bonus ook nog eens elke keer een AMK in de bus. En u betaalt nog maar € 3,30 per nummer in plaats van € 4,99. Elke maand goed voor uren leesplezier.

Zo geeft een ongedempte megafoon op een viertakt een geluid dat door veel liefhebbers als hemels wordt ervaren.

Maar die uitlaatdempers zorgen voor meer dan demping, ze zijn ook belangrijk voor de ademhaling van de motor. We zetten de drie basistypes uitlaatdempers op een rij:

Hoe werken uitlaatdempers?

Geluid is in principe een trilling van lucht. En die trillingen op hun beurt, zorgen voor verschillen in luchtdruk: Er zijn hoge- en lage drukgolven. Het is de frequentie van die golven, dus de snelheid waarin ze elkaar opvolgen, die wij als de toonhoogte horen. Het volume van die toonhoogte wordt bepaald door de geluidsdruk. Hoe meer druk, hoe meer volume. Dan denken we aan cilinderinhoud. Compressie en noktiming.

Absorptiedemping

De absorptiedemper is het type uitlaatdemper dat onder motorrijders wellicht het meest bekend is, omdat sportuitlaten vrijwel altijd gebruik maken van dit principe. Waarom? Omdat deze manier van dempen weinig tegendruk veroorzaakt, en de stroom van uitlaatgassen hierdoor zo min mogelijk wordt beperkt. En een zo ongehinderd mogelijke ademhaling is in principe optimaal voor de prestaties. In deze absorptiedemper stroomt het uitlaatgas op hoge snelheid door een geperforeerde buis. Dáárna belanden de geluidsgolven in het dempingsmateriaal, dat het geluid absorbeert en niet terugkaatst. Hierdoor verliest de hoofdgeluidsgolf in de hoofdpijp nog meer druk- en geluidsintensiteit.

Reflectiedemping

De meest simpele vorm van demping vindt echter plaats door het uitlaatgas in een pijp in een grotere kamer te leiden. Hierdoor verliezen de drukgolven snelheid en worden bepaalde, vooral lage, frequenties gedempt. Bovendien kaatsen de geluidsgolven in zo’n kamer heen en weer, waardoor de golven botsen en er ook demping optreedt.

Dit noemen we reflectiedemping. Welke frequenties zo’n kamer dempt, is afhankelijk van de afmetingen van zo’n kamer. Door een aantal kamers met verschillende afmetingen achter elkaar te zetten, kun je dus een groot aantal frequenties dempen. En dat is serieus rekenwerk.

Resonantiedemping

De resonantiedemper is een variant op de reflectiedemper. Hierin zie je ook duidelijk de kamers terug, die bepaalde frequenties elimineren. Tussen de kamers zie je pijpjes met verschillende lengte, die op hun beurt weer resterende frequenties beïnvloeden. Dit is dus, heel kort door de bocht, een reflectiedemper+. Het is bepaald geen gewilde demper, omdat zo’n demper complexer en zwaarder is dan de reflectie- en absorbtiedemper.

Echter, door de verschillende kamers en diverse interne pijplengten is het frequentiebereik dusdanig breed dat de demping uiteindelijk erg effectief is. Hierdoor is het de stilste demper, en daarom vaak een noodzakelijk kwaad om aan de nodige regelgeving te voldoen.

Er mag gemixt worden

Natuurlijk zijn dit slechts drie basisprincipes, en wordt er in de praktijk vaak een combinatie gebruikt om aan bepaalde eisen te voldoen.

Een kwestie van afwegen

Voor een fabrikant is het allemaal een kwestie van wikken en wegen want buiten het geluid spelen natuurlijk ook gewicht en productiekosten een belangrijke rol.

Er gaat niets boven volume

 

 

Nu in de winkel, het augustusnummer

Auto Motor Klassiek van augustus ligt nu in de winkel. Voor maar 4,99 een garantie voor zeker een paar uur leesplezier.

Deze maand een mooie opvallende omslag. De Opel Rekord die Erwin Roosink een paar jaar geleden kocht in slechte staat en volledig restaureerde. Waarna hij als fan van de Dukes of Hazzard aan het uiterlijk van zijn Rekord een eigen draai gaf.

Verder in dit nummer:

  • Fiat 850 Familiare die na een halve eeuw overging naar de tweede eigenaar, die vervolgens beloofde de volgende halve eeuw er goed voor te zorgen.
  • Suzuki GS1000 die in de eind jaren zeventig een nieuw hoofdstuk vormde in de betrouwbaarheid en rij-eigenschappen van de Japanse supersports.
  • De Volvo 340 GL is dan misschien wel geen uniek type auto, maar met zijn 58.000 kilometer op de teller, is de inmiddels 33 jarige klassieker wel in unieke staat.
  • In het praktjkartikel leren interieur opknappen wordt een uitgedroogd leren interieur weer mooi gemaakt.
  • De Toyota Corolla Coupé GT Twin Cam 16 is de laatste tien jaar behoorlijk in populariteit gestegen. Reden voor ons er eens een reportage aan te wagen. We vonden een mooi exemplaar.
  • BMW R100 Mono. In vergelijking met een R69S of een R90S heb je zo’n ‘nieuwe’ R100RT voor wisselgeld. En je rijdt er een mooie motor mee. Een signalement.
  • De Saab 96V4 van Ad van Beurden had al wat rally's gereden, maar om hem echt optimaal te laten presteren, moest er nog het een en ander aan gebeuren. In dit nummer een verslag van de werkzaamheden.
  • In 75 jaar later opnieuw een serie foto's uit de oude doos, waarmee we even terugschakelen naar de jaren van de Tweede Wereldoorlog.

Alle auto- en motorverhalen worden voorafgegaan aan tientallen pagina's met korte berichten, vanaf praktische tips tot en met historie, klassiekers die we onderweg tegenkwamen en diverse columns waar het hebben van een klassieker, het sleutelen aan een klassieker en zelfs het hobbymatig handelen van klassiekers centraal staat. Bovendien ook rond de veertig pagina’s met klassiekers te koop, die soms online niet eens aangeboden worden. Het perfecte leesvoer, ook voor de komende vakantie. Haal hem daarom snel in huis en neem alvast een abonnement, zodat u de volgende editie niet mist.

Meer over wat er in deze editie allemaal staat ziet u op onze pagina deze maand.

 

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

3 Comments

  1. giel zinken

    10 oktober, 2017 at 11:09

    Is er geen normen over geluidsoverlast bij motoren? bij auto,s is dit wel.Ik vind dat bepaalde motoren wel heel veel geluid produceren.

    • Niemand

      10 oktober, 2017 at 11:16

      Je mag per motor niet meer dan … dB produceren dit staat op je kentekenbewijs

      • Joris

        13 oktober, 2017 at 13:48

        95dB is toegestaan bij mijn oldtimer uit 1971. Dit betreft een Yamaha DT1 250MX welke ik heb omgebouwd voor weg gebruik (verlichting, claxon, spiegel, M+S banden). Ik ben er trouwens in NL nog geen 2e tegen gekomen, het lijkt vooralsnog nog de enige hier..
        Dat was echter moeilijk te halen. Veel geluid komt er al uit het blok en de carburateur (niet al te dichte aansluiting van de bocht op het blok).
        Ik heb tot 2x toe een demper laten bouwen om uiteindelijk NET te kunnen voldoen aan de eis. Jammer, want ik wil graag stil rijden. Dak kan blijkbaar alleen als ik een dubbelwandige uitlaat laat bouwen. De huidige is enkel wandig. Een zo lang mogelijke demper is de basis, een demper + reflectie kamer erachter bleek de oplossing.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *