Bijzonder

Bitri: een Nederlandse scooter

By  | 

Scooters hebben we niet vaak in Auto Motor Klassiek. Daar zit verder niets achter. Aan sommige dingen kom je gewoon niet toe. We wisten bijvoorbeeld helemaal niet dat wij in Nederland een eigen scooterfabriek hebben gehad. Totdat Jan Eggink ons daarop attendeerde, omdat hij horlogeliefhebber is.

Made in Holland, nou ja: Friesland

De ‘bedveerenfabriek fa. W.W. & H. B. van der Gang’ werd in 1905 in Aalzum (bij Dokkum) opgericht. Na het einde van de tweede wereldoorlog werd er in een lege hoek van de matrassenfabriek gewerkt aan een kleine auto. En daarvoor moest natuurlijk een naam bedacht worden.

Bitri (BITRIumph) was een Nederlands scootermerk, gemaakt bij de Nederlandse Scooterfabriek N.V. te Dokkum (1955–1964).

Bitri ontstond in de jaren vijftig toen twee motorliefhebbers (Wim van der Gang en een Delftse student  Eelco de Vries) een auto bouwden door twee 350 cc Triumph-blokken (vandaar dan de opeens heldere naam bi-Triumph) tot één voertuig te smeden. Voor deze volgens zeggen mooie auto was echter geen markt te vinden. Maar de insteek om zelf een motorvoertuig te maken heeft wel geleid tot het ontwikkelen van een scooter met toch al bedachte naam Bitri.

Zoveel mogelijk in eigen beheer

Met het plan om zoveel mogelijk werk in eigen beheer te doen werden er persen aangeschaft en kwam er een van aluminium plaat gemaakte 120 cc scooter met een tweeversnellings JLO blokje. De keuze voor aluminium was vanwege de makkelijker verwerking, het gewicht en de corrosiebestendigheid.

ILO en Rotax

Bitri ging 150- en 200 cc scooters met ILO- en Rotaxblokjes bouwen. Een stuk inspiratie werd gevonden bij de Lambretta LD uit 1952. Eelco de Vries, de ontwerper van de Vribon heeft het ontwerp van de scooter gemaakt.

Het scootergebeuren verdween zoals bekend toen veel ‘Jan met de Petten’ zich een auto konden veroorloven. Auto Motor Klassiek lezer Jan Eggink was onlangs in Dokkum en sprak daar met de heer J. van der Gang waar hij wat archieffoto’s mocht bekijken.

Slimme automaten

Het scootertijdperk was voorbij. Maar er moest brood op de plank blijven komen. Dus is Wim van der Gang met zijn broer Jacob heel slim bedachte snoep- en sigarettenautomaten gaan bouwen. Bitri had in die machines een eigen mechanische muntherkenner gebouwd die  het geld over twee lades verdeelde. Bitri zorgde er voor dat de automaten altijd gevuld waren. De eigenaar van de zaak waar de automaat stond, kon bij een geldlade waarin zijn deel van het geld viel. Toen in de jaren zeventig/tachtig het roken zijn charme als volksvermaak verminderde, is het bedrijf gestopt met het maken van sigarettenautomaten.

Een familie met technische genen

Zijn zoon,Wim van der Gang is tegenwoordig eigenaar en producent van van der Gang Watches in Dokkum (prijzen v.a.€ 10.000 tot meer dan € 25.000). En daarmee is bewezen dat techno-genen overerfbaar zijn. En dat kwaliteit zijn prijs heeft.

Zeldzaam, dus gezocht

De nu erg zeldzame Bitri scooters hebben inmiddels een cultaanhang. Maar omdat het merk nog niet door genadeloze investeerders is ontdekt blijven de prijzen voor liefhebbers menselijk.

Bitri

Bitri

 

Bitri

De Vlieger Satiné kost zo’n €25.800.

Dolf Peeters, automotive journalist, tekstschrijver, vertaler, lid van de Heeren van Arnhem

    5 Comments

    1. Valkenburg

      24 september, 2019 at 20:38

      Hallo wat ik u wilde vragen De Berini was dat ook een hollandse bromfiets Was wel een oude Graag uw antwoord hierop Met vriendelijke dank H Valkenburg 24-9 2019

    2. Valkenburg

      24 september, 2019 at 20:36

      Hallo wat ik u wilde vragen De Berini was dat ook een hollandse bromfiets Was wel een oude Graag uw antwoord hierop Met vriendelijke dank H Valkenburg

    3. Leo

      14 september, 2019 at 23:02

      Klopt! Heb ik ook eens gehoord.

    4. Henk Westerop

      14 september, 2019 at 21:08

      Leuke familie story ! Maar mij staat nog iets bij -uit de jaren 50- namelijk dat Bitri met de zelfde mal als die van de benzinetank een automaat heeft geproduceerd voor (schrik niet) puntjes smeerkaas ! Wie kan dat bevestigen ?

      • Dolf Peeters

        15 september, 2019 at 17:35

        Gisteren in Arnhem voor de deur een Bitri sigaretten automaat gezien. Zaten ‘sigarettendoosjes’ in met ‘kunst’voor 2 e of zo. Het zullen geen rambrandts zijn geweest. Maar het idee was aardig. En die Bitri automaat ook

    Leave a Reply

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *